MƏDƏNİYYƏT

          Onlara hələ lap uşaq vaxtlarından sinif rəhbərləri Amalya müəllimə "xürrəmilər" deyib lövhəyə yaxın, ön partalarda əyləşdirmişdi. Öz müşahidələrində hansısa əlamət axtarıbmış, ya yox - indi bunu demək çətindir, axır ki, müəllimin bu diqqətcilliyi uşaqların aqibətini müəyyən etmiş, onların həm dərslərdə qazandıqları müvəffəqiyyətləri şərtləndirmiş, həm də öz aralarında dostluq münasibətlərinin təməlini qoymuşdu.

         Yeniyetməlik dövründə bu dostları artıq öz daxillərində kəşf etdikləri, amma mahiyyətini dərindən anlamadıqları xürrəmidin olmaq meyli aludə etməyə başladı. Hərçənd, qurduqları xəyallarda bundan da uzaq, cəmiyyətdə heç də məqbul sayılmayan hədəflərə qədər gedib çıxırdılar. Və bu əcaib-qəraib istəkləri özünü son vaxtlar, yəqin ki bioloji cəhətdən cinsi yetkinliyə çatmalarından dolayı daha dərindən hiss etdirirdi. Baharın gəlişi isə bu əsrarəngiz, fövqəltəbii saydıqları, onlara özlərini başqalarından  fərqli, yəni üstün hesab etmələrinə əsas verən duyğularını daha da gücləndirmişdi elə bil. Beşi də sözü bir yerə qoymuşdular ki, bu bayramın əvvəlkilərdən fərqlənməsi üçün əllərindən gələni edəcəklər...

         Cavidangilin ailəsi neçə ildi ki, şəhər ətrafındakı qəsəbədə, qəbristanlıqla qonşuluqda yerləşən böyük evlərini dəyərindən ucuz qiymətə kirayəyə verib özlərinə mikrorayonda başqa mənzil kirayələmişdilər. Cavidan bunu şəhər mərkəzinə, o cümlədən bacısının oxuduğu universitetə yaxın olmaq məqsədilə etdiklərini desə də, onları yaxından tanıyanlar başqa şey danışırdılar: Deyilənə görə, Cavidanın atası vaxtilə işlədiyi, sonradan fəaliyyəti dayandırılaraq özəlləşdirilən zavodun səhmlərinin xeyli hissəsini almış, daha sonra isə onları zavodun təsərrüfat vahidlərindən birinin mikrorayonda yerləşən istifadəsiz ərazisinə dəyişmişdi. Söz gəzirdi ki, həmin ərazi plana düşəcək və dövlət onun qanuni sahiblərinə kompensasiya ödəyəcək. Ailə də bu daşınmaz əmlakı nəzarətsiz buraxmaq istəmədiyindən, yaxınlıqda məskunlaşmağı məqsədəuyğun saymışdı. Daim gözdə-qulaqda idilər ki, birdən qaçqın və ya məcburi köçkünlər bu yeri zəbt eləmək istəsələr, hay-haray salıb mane olsunlar.     

         Tərxan çox ağıllı oğlandı, amma savad baxımından perspektivi böyük görünmürdü. Bəzi fənlərdən axsayırdı. Di gəl, valideynləri imkanlı olduqlarından, nəyin bahasına olursa-olsun, təhsilini davam etdirməsini istəyirdilər. Əlavə repetitor yanına getdiyindən, həftənin yarısını dərsdə olmurdu. Hamıya aydın idi ki, Tərxanın böyükləri məktəbin direktoru ilə anlaşıb onunçün dərs buraxmaq imtiyazı əldə ediblər. O, dostluq planlarının həyata keçirilməsi üçün cibindəkini son qəpiyə kimi xərcləməyə, qırmızı "07"-sini hara lazımsa sürməyə hazır idi. Bu isə, onun yaşda dostları üçün olduqca əhəmiyyətli şərtlərdəndi.

         Yüksək intellekti ilə seçilən Babək sinifkom idi. Lakin yeni tədris ilindən onun qayğıları çoxalmışdı: ali məktəbə hazırlaşanlar bəlli olandan sonra oxuduqları X"b" sinfi yenidən komplektləşdirilmişdi. Təzə qəbul olunmuş şagirdlərdən Aqşin "oğru dünyasının qanunlarına" rəğbət bəsləyirdi və tezliklə sinifdə mənfi liderə çevrildiyindən, Babəklə düşünüşmüşdü. Təminatlı ailədən olan təzə gələn şagirdin ətrafına yığaraq sinifdə qütbləşmə yaratdığı yaltaq uşaqlar onları bir-biriylə dalaşdırmaqdan ötrü dəridən-qabıqdan çıxırdılar. Öz qarşısına gələcəklə bağlı ciddi məqsədlər qoyan Babək qəti əmin idi ki, xürrəmi sərkərdəsinin adını heç də əbəs yerə daşımır və bu üzdən özünü rəqibindən müqayisəyəgəlməz dərəcədə güclü saysa da, əlavə problem istəmədiyindən, ağıryana davranış sərgiləyərək, onunla haqq-hesab çəkmək məsələsini hər dəfə qeyri-müəyyən vaxtadək təxirə salırdı. Aqşin də duyurdu ki, Babək uduzmağı bacaranlardan deyil və bu səbəbdən onun üstünə birbaşa getməyə cəsarət etmir, atdığı replikalarda müəyyən hədd gözləyirdi. Babəkin qulağına çatmışdı ki, dostu Cavidanı bir dəfə Aqşingillə çayxanada oturub söhbət edərkən görüblər. Səbəbini soruşduqda, Cavidan bir az duruxub: "Aqşin bizim Nərgizə söz atmışdı, başa saldım ki, o girən kol deyil, anqırıb tayını tapsın. Narahat olmağa dəyməz, Tərxana deyib söhbəti böyütmək lazım deyil, qızın adı dilə-dişə düşər" demişdi. Cavidanın, lap elə Nərgizin özünün də niyə bu söhbəti yaxın dostlarından gizlətdikləri barədə çox düşünüb fikirlərini bir yerə çıxara bilməyən Babəkin o vaxtdan ürəyində xal qalmışdı.

         Sinifdəki qızların çoxundan fərqli olaraq, Nərgiz oğlan görəndə əzilib-büzülən, gözə girməyə çalışan deyildi. Özünə güvənən, cəsarətliydi. Azəri qızlarda az rast gəlinən göy gözləri nə qədər gözəl olsa da, səmimiyyətinə şübhə yaradırdı. Hərdən adama elə gəlirdi ki, onun da təvazökarlığı, sadə görünmək cəhdləri saxtadır, dolayı yolla diqqət mərkəzində olmağa çalışır. Yəqin bu təəssürat göygözlər haqqında batil inancların doğurduğu önyarğı ilə bağlı idi.

         Pərvin ədəbiyyatı əla oxuyurdu. Bədii əsərlərdən o qədər insan xarakterlərini öyrənmişdi ki, sanardın onu heç nəylə təəccübləndirmək olmaz; özünü elə yaşından böyük aparırdı ki, sanki həyatda da rast gəlmədiyi bir şey qalmamışdı. Pərvinin bu xüsusiyyəti əks cinsi cəzb edir, qızları, hətta bəzən anası yerdə qadınları belə cırnadırdı. Ona söz atan yaşca böyük oğlanlardan da çəkinmirdi; bircə sərt baxışı, tutarlı sözü ilə hər kəsə öz yerini göstərə bilirdi.

         ...Bayram münasibətilə İçərişəhərdə düzənlənən, dövlət rəsmilərinin də qatıldıqları şənlik heç vaxt dostlara zövq verməmişdi. Novruz personajları - Keçəl, Kosa, Bahar Qız da əvvəlki illərdə olduqlarından daha bedtər maraqsız idilər. Səməni, yumurta döyüşü, telekanallarda təqdim olunan şit bayram proqramları, hər il təkrar-təkrar nümayiş etdirilən sovetdənqalma milli bədii filmlər hər zamankından da ziyadə cansıxıcı təsir bağışlayırdı. Olsa-olsa, "Dəli Kür" filmindəki Seyid Nigari məclisi onların marağını çəkirdi, vəssalam. Hərçənd, bu epizod barədə ədəbiyyat müəllimlərinə verdikləri suallara aldıqları cavab da onları qane etməmişdi... Hərilki kimi Suraxanıdakı Atəşgah məbədini ziyarət bu il cazibədar deyildi - uşaq əyləncəsi kimi gəlmişdi onlara...  Gənclərin çoxunun, hətta ahılların da xoşladıqları, iki gündü ki şəhərin qonağı olan türk pop-star Tarkanın konserti də ürəkaçan bir şey vəd etmirdi. Halbuki, başqa vaxt bu müğənninin sümük oynadan mahnılarını avtobusda-metroda qulaqcıqla elə həvəslə dinləyir, karaokedə dodaqları ilə elə zümzümə edirdilər ki. Əlbəttə, dostlarının zarafatla dedikləri "Tarkan adaşındı, səni eşidər, bəlkə bizimçün ondan bilet alasan?" - sözlərini yerə salmayıb xərcə düşən Tərxan onları məmnun etmək, dəli ehtiyaclarını ödəməkçün əlinin yetdiyi başqa vulqar əyləncə məclislərinə dəvət edə bilməzdi. Bəlkə də öz atasından, doğma anasından çəkinmədiyi qədər Nərgizdən ehtiyatlanırdı. Tərxana bu idbar intellektuallar dördlüyü ilə özünün cəmindən ibarət beşnəfərlik dostluq bürcündə saflığı, əxlaq normalarına sadiqliyi təmin etmək Nərgiz adlı parlaq ulduzunu qorumaqçün gərəkdi və həm də nə vaxtsa bu axmaq vərdişlərinin tərgidilməsi çətin olan sektadan sevdiyi qızla birgə salamat ayrılmaq fürsəti yarananadək lazım idi.

         Tarixlə, mifologiya ilə çox maraqlanan Babək bu ərəfələr  ölkəmizdə Novruzun rəsmiləşdirilməsi naminə böyük iş görmüş mərhum siyasi xadim Şıxəli Qurbanovun ölüm səbəbi barədə araşdırmalarla tanış olurdu. Babək atasından eşitdiklərinin izi ilə rəhmətlik Şıxəli müəllimin ağrıyan dişinə öldürücü iynəni vuran həkimin yazdığı "Sağalmaz yara" kitabını əldə edib onda nəsə qeyri-adi həqiqət axtarırmış kimi dönə-dönə, diqqətlə oxumuşdu. Pərvin isə yalan-gerçək deyirdi ki, İranda kafir elan olunaraq ölümünə fətva verilən, təqibdən  İngiltərəyə qaçan Salman Rüşdi məhz atəşpərəst alim olub və onun yazdığı "Şeytan ayələri" kitabında Novruza aid yetərincə işarələr var. Bu mövzu ətrafında Babəklə Pərvinin fikirləri çox vaxt üst-üstə düşsə də, hərdən də mübahisələri olurdu. Lakin bir-birlərinə bəslədikləri məhəbbət hissi bu mübahisələrin höcətləşməyə, umu-küsüyə aparıb çıxarmasına imkan vermirdi. Hətta onlar qədər mütaliəsi olmayan riyaziyyatçı Cavidan da bu qənaətdəydi ki, Novruz tonqallarında hər il mütləq surətdə neçə-neçə uşağın oda düşərək diri-diri yanması əsla bədbəxt təsadüflər deyildir və bunlar iblisanə zəruriyyətdən doğan qanunauyğunluqlardır. Söz vermişdi ki, həmin səbəb barədə vaxtilə nənəsinin dilindən eşitdiyi, doğruluğuna da qətiyyən şübhə etmədiyi qədim rəvayəti bir gün yoldaşlarına danışacaq.

         Əlahəzrət Təsadüf özünü lazımi vaxtda yetirdi. Cavidan dostlarına bildirdi ki, qəsəbədəki evləri boşalıb, yeni kirayənişin tapılanadək evin açarı dəllalda olacaq. Əgər bayram axşamını orada keçirmək istəsələr, təşkil edə bilər. Dostlar üçün bu təklif göydəndüşmə oldu. Qızlar da razılaşdılar. Biletləri göstərib evdəkiləri arxayın sala bilərdilər ki, sinif yoldaşları ilə birgə haqqında şəhərdə hamının danışdığı konsertə gedəcəklər. Axşam söz verdikləri vaxtda qayıdarlar, böyüklər də heç nə unamazlar.

         Belə də etdilər. Cavidan səhər açılan kimi lap ertədən qəsəbəyə gedib makler Kərəmi tapdı, açarı istədi. Məqsədini bildirəndə Kərəm ondan soruşdu: "Doğrudan sinif yoldaşlarındı? Atangilin bu işdən xəbəri var?" Cavidan ağızucu "hə" deyəndən sonra eyham vurdu ki, ona etibar edilmiş satlıq evlərdə eyş-işrət məclisləri qurmasından xəbəri var. Kərəm əvvəlcə tutuldu, lakin həmin dəqiqə cib telefonuna gələn zəngə: "Belə deyin dəə" cavabını verəndən sonra əhvalı duruldu, Cavidanla da çox çək-çevir eləmədi. Görünür, hansısa bir-birinə calaşdırdığı "yağlı" müştərilərinin sövdələri baş tutmuşdu.

         Açarı götürəndən sonra Cavidan dostlarına zəng vurub xəbər etdi ki, onları evdə gözləyəcək, özü isə hazırlıq işləriylə məşğul olmağa başladı.

         Dostlar yeyəcəkləri azuqəni və digər lazım ola biləcək şeyləri Tərxanın maşınına götürüb vədələşdikləri vaxt - axşamüstü saat 6-da Cavidangilə yetişdilər. Babək darvazanın ağzında onları salamlayan Cavidana: "Əsl bizə sərf eləyən yerdi, xortdanlar da qonağımız olacaq"- deyib başı ilə evin arxa tərəfindəki qəbirstanlığı göstərdi. Oğlanların bu sözə gülüşlə reaksiya verməsi ilk əvvəl qonşu evlərin də bir-birindən xeyli aralı olduğunu görüb vahiməyə düşən qızları ürəkləndirdi. Tərxan noutbuku açıb maşının kapotunun üstünə qoydu və hansısa dəhşət filmi üçün fon musiqisi kimi bəstələnmiş mistik kompozisiyanı səsləndirdi. Bir neçə dəqiqə ərzində onlar diqqət kəsilərək, özündə zəhlətökən qapı cırıltısı, canavar ulartısı, sıyrılan qılınc səsi, tükürpədici uşaq ağlartısı, cin hürküdən şamanın hayqırtısı kimi qorxu saçan elementləri və az qala bütün dinlərə uyğun gələn, ya da konkret heç bir dinə aid etmək mümkün olmayan dualardan qısa fraqmentləri birləşdirən bu məşum melodiyanı dinlədilər. Sonra Cavidan onları evin zirzəmisi ilə tanış olmağa dəvət etdi: "Buranın açarı həmişə məndə olub, kirayənişinlərə verməmişik. Padvalın işığına nə olubsa qırılıb, gərək  fanarla keçinək".

         Zirzəmidə rahat gəzmək üçün bir az əyilmək lazım idi. Əksər yeri inşaat materialları, alətlər, maşın və avadanlıqların ehtiyat hissələri tuturdu. Zirzəminin daha bir dəmir qapısı da evin arxa tərəfində yerləşirdi. Cavidan: "Bura isə mənim guşəmdir, siz tamaşa edin, mən də həyətdə tonqal qalayım"- deyib onları tərk elədi. Dostlar telefonlarının işığını Cavidan göstərən tərəfə tuşladılar və arzu etdikləri, təsəvvürlərində canlandırdıqlarından da ecazkar mənzərənin şahidi oldular: Xürrəmiliyin tavandan asılmış totem simvolları dır-deşikdən içəri dolan xəfif küləyin təsiriylə möhtəşəmcəsinə yellənir, qonaqlara sanki canlıymışlar kimi gah üzlərini göstərib göz bərəldir, gah da arxalarını çevirirdilər. Zirzəminin yeddi mişar daşı hündürlükdə olan divarı bu nahiyədə tünd qırmızı rəngdə idi. Kəskin, lax yumurta qoxusuna bənzər iy və saysız-hesabsız kiçik qurdların divara sarmaşması, həşəratların vızıltısı onu göstərirdi ki, daşlara boya deyil, məhz qan yaxılıb. Qızlar dəsmalları ilə burunlarını tutdular. Daşların arasına taxılmış insan kəllələrini görüb heyrətləndilər. Onların bəzilərinin üstündəki ət tam çürüməmiş, tükləri tökülməmişdi. Qonaqlar əndişə hissini özlərinə yaxın buraxmamaqçün ürəklərində təkrar-təkrar deyib təsdiqləyirdilər ki, əlbəttə, Cavidan qatil deyil, o kəllələri qəbiristanlıqdan eşdiyi məzarlardan gətirib, dostlarına vəd etdiyi həzzi yaşatmaq istəyib.

         Cansız şeylərdən qorxmamağa nə qədər hazırlıqlı olsalar da, ayaqları altından sıçrayan canlı - siçovul onları qorxutdu, qızların qışqırığına Cavidan da tələsik gəldi. Əslində onların hər biri öz evlərində belə bir guşəni yaratmağa cəhd göstərmiş, lakin müyəssər olmayaraq, bir-iki detalla kifayətlənmişdilər. Məsələn, oğlanlar bədənlərinə sektant rəmzlər döydürmüş, qızlar isə sinələrində boyunlarından asdıqları müdhiş həmayilləri daşıyırdılar.

         Birlikdə zirzəmidən yuxarı qalxanda birdən ən arxada gələn Babəkin gözü nəyəsə sataşdı. Gördüyünə tərəf əyiləndə vahimədən dik atıldı. Bir anlığa unutdu ki, zirzəmi onun boyundan alçaqdı, o üzdən başını əzdi, özünə gələnədək çömbəlmiş vəziyyətdə qaldı. Cavidanın ölülər muzeyində aşkar etdikləri bu eksponat cavan qız cəsədi idi.  Üzünün cizgiləri hələ deformasiyaya uğramadığından, dostlar meyidi tanıdılar. İki gün əvvəl telekanallar onun itkin düşdüyünü elan etmiş, şəkillərini göstərmişdilər. Birinci tanıyan Nərgiz oldu, çünki mərhumənin də gözləri onunku kimi göy olduğundan, elanı izləyəndən yaxşı yadında saxlamışdı.

         Dostları Cavidandan izahat istədilər, and-aman etdi ki, o qız üç günün ölüsüdü, bəs dünən qəbirdən çıxarıb, məzarın yerini də göstərə bilər.  

         Tərxan soruşdu:

         - Məzarüstü daşda qızın şəkli var?

         - Daş-filan yoxdu hələ, - dedi Cavidan, -  demirəmmi srağagün dəfn edilib, bircə taxta basdırıblar, ola bilsin qırxınacan mərmər başdaşı qurdular - kim bilir.

         Bu dəfə isə başının ağrısı hələ tam sovuşmayan Babək coşdu:

         - Bəs onda neyləyib çıxarırdın onu? Ölüsünü zorlamaqçün? Niyə lütdü, kəfənini neyləmisən? Boynuna al, murdar!

         -Yox, səninçün çıxarmışam, adı Zərnisəydi. Bizim ikimizin köhnə həyatımızdakı ümumi arvadımızın adaşıydı.    

         - Əclaf, sən dedin, mən də inandım, ay-hay! Gedək elə indi baxaq məzara.

         Pərvin söhbətə müdaxilə elədi:

         - Boşlayın bu söhbəti. Cavidan, sağ ol ki bizi təəccübləndirə bildin. Sənə nə var eyy, taxtanın üstünə hansı adı istəsən yazmış ola bilərsən. Amma onu bil ki, arzun ürəyində qalacaq, mən Pərvin diri olan yerdə Babəkə ölü Zərnisə lazım deyil, onu özünçün saxla. Elə deyilmi, ey xudavənd?

         Pərvinin bu sözlərini eşitcək, Babək onun, Tərxan isə Nərgizin üzünə baxdı. Bu baxışlardakı ehtirası nəzərindən qaçırmayan Cavidan özünü sevgili cütlüklərin arasında növbəti  dəfə tənha hiss elədi.

         Tonqalın istisi gənclərin qırışığını açdı. Qaralmış havanın fonunda sayrışan qığılcımlar yuxarı qalxaraq sanki göydəki aya tez çatmaq uğrunda yarışır, sonra da sanki ulduzlara qarışırdılar. Tərxan bir neçə kartofu çubuğa keçirib ocağın ətəyindəki közün üzərinə qoydu. Onun hesabınca, bişmiş kartofu duzlayandan  sonra qızların gətirdikləri şəkərburadan, paxlavadan daha ləzzətli olacaqdı. Qızlarsa əmindilər ki, bütün bu gördüklərindən sonra heç nə yeyə bilməyəcəklər.

         Cavidan dostlarına vəd etdiyi kimi ritualda hər detalın qədimliyə uyğun olması üçün qabaqcadan tədarük görmüşdü. Saxsı kuzədən böyük mis qaba  süzdüyü çaxırı təriflədi:

         - Görürsünüz, necə də qırmızıdı? Babək, dövrəni sən başla, hesab elə ki, ayı qanıdı.

         Babək içkidən bir neçə qurtum alıb qabı Pərvinə uzatdı:

         - Buyur, Tomris ana, sən də elə say ki padşah Kirin qanıdı.

         Qız gülümsəyib çaxırdan içdi, sonra qabı rəfiqəsinə ötürüb üzünü Cavidana tutdu:

         - Hə, vampir, bəlkə deyəsən, o qızın gözləri niyə açıq qalıb. Axı qayda ilə dəfn olunanın göz qapaqları örtülü olur.

         - Yenə başladınız? - Cavidan boşalmış qabın dibindəki son damcıları nümayişkaranə surətdə odun üstünə çilədi və incik halda soruşdu: - İstəyirsiniz Uca Şirvinin ruhuna and içim?

         - Ruhlarla işin olmasın, onsuz da indiyədək çox narahat eləmisən hamısını. Görürsənmi, çaqqallar ulamağa başladı, pis əlamətdir - deyən Tərxan kartofları közün üstündən götürəndə diqqətini külün içində boş dərman qutusunun qalıqları çəkdi. Tabletlərin dairəvi yuvacıqlarının yan-yana sıralandığı lövhə nazik odadavamlı alüminium təbəqə ilə örtülü olduğu üçün tamam yanıb qurtarmamışdı.

         - Bu nədir belə? - Tərxan soruşdu. Cavidan azca tərəddüddən sonra ondan məhz nəyin soruşulduğunu başa düşüb sualı cavablandırdı:

         - Siz padvalda olanda həyətdəki zir-zibili də süpürüb yandırmışam. Köhnə kvartirantların tör-töküntüləridir.  

         - Müqəddəs ocağa zibil atmısan? Çətənə kolu-zad yox idi ki daha həyətdə? Birdən ondan da yandırıb bizi tüstüyə verərsən haa. Deyəsən mənim yuxum gəlir artıq. Qorxuram maşın sürə bilməyəm. Bəlkə yığışaq gedək? Görürəm, qızlar da narahatdılar.

         Qızlar Tərxanın sözünü təsdiqləyirmişlər kimi əsnəyərək başlarını tərpətdilər. Cavidan ayinin hələ vacib hissəsinin yerinə yetirilməmiş qaldığını xatırlatdı: 

         - Hara qaçırsınız? Biz paltarlarımızı çıxarıb ocağın üstündən tullanmalıyıq hələ. Sonra da nənəmin nağılını başlayacam.

         Babək rişxəndlə:

         - Bu bizim dördümüzə aiddi, cüt-cüt tullanacağıq. Amma hə, bağışla, lap yadımdan çıxmışdı, sənin də ölü Zərnisən var, gətir onu, bəlkə isti vurub ayıltdı. - deyib köynəyinin düyməsini açmağa başladı.         Tərxan bir qızlara, bir də Babəkə baxıb soruşdu:

         - Sən doğrudan soyunmağımızı istəyirsən?

         Babək:

         - Hə, biz indi Kosmosdan Xaosa adlayacağıq! Ocaq bizim xalis, lüt  çəkimizi bilməlidir ki, ağırlığımızı rahat götürsün. - deyərək, məstliyi aydınca sezilən gözlərini Tərxana zillədi, yaxasını tam açmağa uğursuzcasına cəhd edib səndələdi, dizləri üstə çökdü. Bu vaxt şappıltı gəldi. Tərxan dönüb baxdı, qızlar da huşlarını itirərək yerə sərilmişdilər. Onun özünün də başı gicəlirdi, göz qapaqlarından elə bil qurğuşun sallanırdı. Bircə Cavidan elə bil müvazinətini saxlaya bilmişdi. Tərxana elə gəldi ki, Cavidanın sağında və solunda iki nəfər əyni ağ kəfənli xortlamış adam dayanıb. Onlar üçü də yerdə iməkləyən Babəkə yaxınlaşdılar. Xortdanlardan biri artıq canını qoymağa yer tapmayan Babəkin saçından yapışıb üzünü yuxarı çevirdi. Cavidan o biri xortdanı Babəkə göstərib ona nəsə deməyə başladı. Tərxanın qulağı yalnız bu ilk kəlmələri eşidə bildi: "Onun adı jurnalda Afşin gedir. O da xürrəmidir..."  

         Bir müddət sonra ölkənin ali hüquq-mühafizə orqanları baş verən hadisə ilə bağlı belə bir açıqlama yaydılar:

         "Müəyyən olunmuşdur ki, martın 18-də Zərnisə Ağakişi qızı Əhmədovanın, martın 20-də isə paytaxtın "N" saylı tam orta məktəbinin X "b" sinif şagirdləri Cavidan İdris oğlu Haqverdiyevin, Babək Nəcəf oğlu Əliyevin, Tərxan Qaraxan oğlu İslamovun, Nərgiz Həsən qızı Həsənovanın, Pərvin Elçin qızı Allahverdiyevanın itkin düşməsi ilə əlaqədar başlanılmış cinayət işi üzrə Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə təqsirləndirilən Kərəm və Afşin İbayev qardaşları dövlətin konstitusiya quruluşunun zorla dəyişdirilməsi, atəşpərəstlik qanunları ilə idarə edilən dövlət qurulması məqsədilə xaricdən maliyyələşdirilən "Xürrəmi qardaşlar" adlı hərəkat yaratmışlar. Adları çəkilən şəxslər paytaxtdan və ölkənin digər bölgələrindən özlərinə əsasən gənclərdən ibarət tərəfdarlar toplamış, onları müxtəlif növ odlu silah, döyüş sursatı, partlayıcı maddə və qurğularla təchiz edərək cinayətkar dəstə təşkil etmişlər. Həmçinin, əhalini hakimiyyətə qarşı qaldırmağın yollarını müzakirə etmiş, bununla bağlı tərəfdarlarına göstərişlər vermiş, çağırış vərəqələri paylamışlar. Silahlı cinayətkar dəstənin hər bir üzvünün üzərinə düşən konkret vəzifələr, o cümlədən hakimiyyət nümayəndələrinə qarşı terror aktları törədəcək məsul şəxslər müəyyən edilmişdir.

         İbayev qardaşları dəstəyə cəlb etdikləri həmkəndliləri, eyni zamanda Afşinin sinif yoldaşı olan Cavidan Haqverdiyevin qəsəbədəki ata yurdunu qanunsuz yığıncaqlar, həmçinin birliyin satanist rituallarını keçirmək məqsədilə kirayələmişlər. Ayinlərin əsas tərkib hissələrini dəstənin sıralarına üzv olmaq dəvətindən imtina edən və (və yaxud) dəstədən aralanmağa cəhd edən keçmiş üzvlər arasından kişilərin başlarının kəsilməsi yolu ilə qurban verilməsi, qadınlarınsa zorlanaraq boğulub öldürülməsi təşkil edirmiş.

         İbayev qardaşlarının tapşırığı əsasında C. Haqverdiyev Novruz bayramı axşamı şənlik keçirmək adı ilə sinif yoldaşlarını aldadaraq qəsəbədəki evlərinə gətirmiş, sonra da qabaqcadan fenazepam və rodidorm preparatları qatdığı çaxırı onlara içirdərək, huşsuz vəziyyətə gətirmişdir. Dəstə üzvləri ayini icra edərkən, Cavidan Haqverdiyev cinayət ortaqlarından Pərvinə toxunmamağı israr etmiş, bu səbəbdən onların arasında mübahisə düşmüş, nəticədə digər qurbanlarla birgə Cavidanın özü də  məsləkdaşları tərəfindən qətlə yetirilmişlər.

         Təqsirləndirilən şəxslərin etirafedici ifadələri, müvafiq ekspertiza rəyləri və digər mötəbər sübutlarla Kərəm və Afşin İbayev qardaşlarının törətdikləri cinayət əməlləri tam təsdiqini tapmışdır. Hazırda cinayətin bütün iştirakçılarının, o cümlədən bu silahlı cinayətkar dəstəyə köməklik edən şəxslərin müəyyən edilib tutulması və məsuliyyətə cəlb edilməsi üçün əməliyyat-axtarış tədbirləri və istintaq hərəkətləri davam etdirilir. Hadisə yerindən maddi sübut kimi xeyli sayda avtomat silah, əl qumbarası götürülmüşdür.

         Ölkənin hüquq mühafizə və xüsusi xidmət orqanları tərəfindən bu cür hadisələrin qarşısının vaxtında alınması, formalaşan istənilən mütəşəkkil cinayətkar dəstənin və ya cinayətkar birliyin dərhal zərərsizləşdirilməsi istiqamətində tədbirlər bundan sonra da qətiyyətlə davam etdiriləcəkdir". 

         Qeyd: Hekayədə bəhs olunanların reallıqla hər hansı müşahidə oluna biləcək  uyğunluğu tam təsadüf kimi qəbul olunmalıdır.                                      

                                                                           Pünhan Şükür

DƏNİZLƏ DANIŞAN QIZ

Şahmurad Nurullabəyov

 

Dənizlə danışan qız,

Söylə, niyə susursan?

Bir kəlmə də deməyib,

Məni də dinləməyib,

Qəlbinin istəklərin

Dənizə danışırsan?

Dalgaları coşdurub

Sonra da yan qaçırsan,

Nə olub sənə, ay qız,

Bir sözün olan kimi

Dənizə yanaşırsan?

Danışdıqla dənizlə

Vücudun da titrəyir,

Qəlbinin döyüntüsü

Dalgalara bənzəyir.

Danışdıgın hekayə

Ürəyi parçalayır,

Susan dəniz də coşub

Fırtınalar qoparır.

Ürəyinin səsinə

Dalgalar da səs verir,

Axan göz yaşlarına

Coşaraq cavab verir.

Danışdıqca dərdini

Gözün dolur, boşalır,

Sənin göz yaşlarında

Dəniz batır, bogulur.

 

04.01.2019

 

APAR ÖZÜN İLƏ XATİRƏLƏRİ

 

Çəkib əllərini nənim əlimdən,

Məni tərk eyləyib hara gedirsən?

Baxıb gözlərimə sən gizlin-gizlin,

Yaralı qəlbimi viran edirsən?!

 

Ötdükcə ömrümdən günlərim bir bir,

Görürəm insanlar yaman dəyişir.

Bir zaman dəlitək sevdiyim biri

Dayanıb qarşımda " əlvida" deyir.

 

Keçsə də fəsillər, ötsə zamanlar,

Hər kəsin qəlbində bir sevdiyi var.

Qayıdıb gəlsən də, gəlməsəndə, bil,

Bu sevən qəlbimdə sənin yerin var.

 

Ay məni tərk edib gedən sevgilim,

Daha nə soraqla, nə məni axtar.

Apar özün ilə xatirələri,

Qorxuram gecələr qəlbimdə aglar.

 

Bu gün milli kino sənətimizin bənzərsiz simalarından biri, SSRİ Xalq artisti, Dövlət mükafatı laureatı Leyla Bədirbəylinin anadan olmasının 99-cu ildönümüdür.

 Leyla Bədirbəyli 1920-ci ilin yanvarın 8-də Bakıda dünyaya göz açıb.

Anası Bikə xanım Şəmkirdə Musa xanın qızı, atası Ağalar bəy isə həmin bölgənin kənd bəylərindən olub. Rəqsə böyük maraq göstərən gələcəyin məşhur aktrisası sənətdə ilk addımlarını rəqslə atıb. Onun Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasından başlayan sənət yolu 1941-ci ildən  Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında  davam edir.

 

1945-ci ildə “Arşın mal alan” filmi çəkilərkən Rza Təhmasib Gülçöhrə rolu üçün gözəl xarici görünüşə malik qız axtarırmış. Üzeyir Hacıbəylinin tövsiyəsindən sonra Leyla Bədirbəyli bu rola təsdiqlənir. Bu film SSRİ-də, həmçinin, 50-dən artıq xarici ölkədə şöhrət tapır. Deyilənə görə, o zaman Sovet  İttifaqına rəhbərlik edən Stalin Leyla Bədirbəylinin gözəlliyinə heyran olur və onu “Azərbaycan gözəli” adlandırır.

İstedadlı aktrisa 50-yə yaxın filmdə, o cümlədən, “Səbuhi”, “Fətəli xan”, “Dəli Kür”, “Sevil”, “Onun böyük ürəyi”, “Dərviş Parisi partladır” filmlərində unudulmaz, yaddaqalan obrazlar yaradıb. Leyla Bədirbəli sağlığında xalqın diqqət və sevgisini qazanmış, dövlət tərəfindən yetərli qayğı ilə əhatə olunmuş sənətkarlardan idi.

“Azərbaycan gözəli” 1999-cu il noyabrın 23-də vəfat edib və Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

 

Картинки по запросу leyla bədirbəyliКартинки по запросу leyla bədirbəyli

 

 

 

29 yaşlı amerikalı müğənni Bibi Reksa ona mesaj göndərən evli və üç uşaq atası olan futbolcunu ifşa edib.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, Bibi futbolçunun ona göndərdiyi mesajları İnstaqram səhifəsində paylaşıb və “Futbol oyna, uşaqların üçün nümunə ol, məndən əl çək. Mənə mesaj göndərmə” cümlələrini yazıb.

 
 

 

 

İyun ayında yeni albom buraxan Reksa izləyicilərindən bu qədər ağır danışdığı üçün üzr istəyib. Amma evli bir adamın ona mesaj göndərməyini də qəbul etmədiyini bildirib.

Bibi Selena Qomez, Eminem və Rihanna kimi ulduzların mahnılarına söz yazıb.

 

Tanınmış rusiyalı müğənni və model İrina Koqan Azərbaycana gəlib.

Müğənni bir müddət Azərbaycanda işləməyə qərar verib.

İrina Koqan gözəl musiqi duyumu olan ifaçıdır, müxtəlif əyləncə şouları və tədbirləri aparır.

 

Müğənni yaxın zamanda Bakıda konsert proqramı ilə çıxış etməyi planlaşdırır.

 

Amerika, soydaşlarıma verdiyin imkanlara görə səni çox sevirəm…


Vaxt az olduğundan ehtiramımı göstərməkdən ötrü onu qonaq dəvət edib, xidmətində durmaqdan başqa əlimdən heç nə gəlmədi. Kaş biləydiz, bu xanımın Azərbaycan musiqisinin təbliğində nə boyda xidmətləri var…

Bir başqa aləmdir, Aida xanım. Duyğusal, romantik. Bir o qədər də əzmkar, iradəli…
Deyir ki, ailədə ilk və yeganə musiqiçidir. Atası Nemət Hüseynov mikroelektronika üzrə ölkənin aparıcı mütəxəssislərindən biri olub, Azərbaycan Respublikası Dövlət Mükafatı laureatıdır. Məşhur Azon zavodunun yaradıcılarından biridir, ötən əsrin 70-80-ci illərində həmin zavodun baş mühəndisi vəzifəsində çalışıb. Anası Natella Kazımova kimya elmləri doktoru olub, bütün ömrünü Elmlər Akademiyasının Aşqarlar Kimyası İnstitutunda çalışıb. 2012-ci ildə dünyasını dəyişib.

Qardaşı Emin Hüseynov isə texnika üzrə fəlsəfə doktorudur. Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin dosenti, bir sıra kitabların və dərslikərin müəllifi, çalışdığı təhsil ocağının beynəlxalq əlaqələrinin inkişafında əhəmiyyətli payı olan alim və müəllimdir…

Aida Hüseynova 1964-cü ildə Bakıda doğulub. 1982-ci ildə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbini qızıl medalla, 1987-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Konservatoriyada tarixi-nəzəriyyə və fortepiano ixtisasları üzrə təhsil aldığı zaman nüfuzlu Lenin təqaüdünə layiq görülüb. 

1992-ci ildə Sankt- Peterburq Dövlət Konservatoriyasında bəstəkar Müslüm Maqomayevə həsr olunmuş namizədlik dissertasiyanı uğurla müdafiə edərək sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə soktoru elmi ad alıb. Bir neçə il Bakı Musiqi Akademiyasında müəllimlik edib…

2000-ci ildən elmi və tədris fəaliyyəti Amerika Birləşmiş Ştatlarının İndiana Universiteti ilə bağlıdır. Daha dəqiqi həmin universitetinin nəzdində olan Ceykobs Musiqi Məktəbində çalışır. Həmin məktəb ABŞ-nın, eləcə də bütün dünyanın ən nüfuzlu ali musiqi təhsil ocaqlarından biridir. Beş kitab və 200-dən çox məqalələrin müəllifidir…

Özünü şanslı adam sayır. Söyləyir ki, tale onu çox gözəl müəllimlərlə rastlaşdırıb. 8 nömrəli musiqi məktəbinin direktoru, mərhum Rəna Rəhimova onun ilk musiqi müəllimi olub. Sonradan 16 nömrəli məktəbdə təhsil alıb, burada o, Zemfira İsmayılzadənin sinfində oxuyub. Tezliklə Azərbaycanın gənc pianoçular müsabiqəsinin laureatı olub və Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində təhsilini davam etdirib. Dediyinə görə, həmin vaxtlar 16 nömrəli musiqi məktəbinin direktoru vəzifəsində çalışan, Azərbaycan musiqisinin canlı əfsanəsi, pianoçu Çingiz Sadıxovun onun haəyatında əvəzsiz rolu olub…


Nəsibinə bir çox ali musiqi məktəblərində olmaq düşüb, dünyanın ən nüfuzlu universitetlərində, o cümlədən ABŞ-nın Harvard, Prinston, Berkli, Stanford, Kolumbiya universitetlərində, Böyük Britaniyanın Kembric Universitetində mühazirələrlə çıxış edib, müxtəlif konfransların iştirakçısı olub…

Deyir ki, elmi və pedaqoji fəaliyyətində üç ali təhsil ocağının xüsusi rolu var və bunlardan ilki Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasıdır. Bu tədris ocağında o, həm musiqişünas, həm də pianoçu kimi püxtələşib və uzun illər müəllimlik etdib…

Sankt Peterburq Konservatoriyasının da onun həyatında az rolu olmayıb. 1992-ci ildə sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə orada yiyələniib…

Hazırda çalışdığı kafedranın müdiri professor Konstans Qlen o vaxt ona elmi təcrübəsi ilə əlaqəli fənnlərin yaradılması təklifi ilə müraciət edib. Nəticədə “İpək Yolu xalqlarının musiqisi” və “Musiqidə Şərq ilə Qərbin Rastlaşması” fənnləri yaradılıb və 2000-ci ildən bu günədək həmin kursları tədris etməklə məşğuldur…

Deyir ki, çox maraqlı təcrübədir. Canlı ifaya böyük önəm verir və İpək Yolu musiqi ənənələrini təmsil edən musiqiçiləri tez-tez auditoriyaya dəvət edir. Bəzən “Skype” və digər internet vasitələrinin yardımı ilə də görkəmli musiqiçi və alimlərlə əlaqə qurub, onları tələbələri ilə görüşdürür. Həmin fənnləri tədris edərkən Azərbaycan musiqisinə böyük önəm verir və həm ənənəvi musiqimiz, həm də bəstəkar yaradıcılığımız, eləcə də milli caz haqqında bilgilərini tələbələrinə çatdırmağa çalışır. Ümumiyyətlə, gənc amerikalıların musiqimizə göstərdikləri maraq və bu sahədə biliklərinin artması iş prosesinin ən sevindirici cəhətlərindən biridir…

Elmi işinin əsas obyekti, Azərbaycan musiqisində baş verən inqilabi dönüş, musiqi ənənələrimizin Qərb musiqisinin formaları ilə sintezidir… 


1997-ci və 2003-cü illərdə görkəmli Azərbaycan bəstəkarı Müslüm Maqomayev haqqında iki kitab yazıb, onlardan biri bəstəkarın nəvəsi, böyük müğənni Müslüm Maqomayevin yubileyinə hazırlanmış hədiyyə kimi nəşr olunub. Azərbaycan piano məktəbinin inkişafı haqqında da yazıları var. Müəllimi Elmira Nəzirovanın ifaçılıq və pedaqoji fəaliyyətini araşdırıb, görkəmli pianoçumuz Fərhad Bədəlbəylinin 50 illik yubileyinə həsr olunmuş kitabın tərtibçilərindən biridir…

Deyir ki, 2001-cü ildə Ayna Mətbu Evindən Ekson şirkətinin Uşaq Ensiklopediyası layihəsi çərçivəsində ərsəyə gələn kitabların musiqiyə həsr olunmuş cildini yazmaq təklifini alıb və yazdığı “Musiqi: Səmimiyyət Məbədi” adlı musiqi ensiklopediyası Azərbaycanda latın qrafikası ilə dərc olunan ilk ensiklopediyadır. Həmin nəşr əvvəlcə qaçqın uşaqlara pulsuz paylanılıb. Layihə böyük əks-səda doğurduğundan 2004-cı ildə ensiklopediyanın təkrar nəşri işıq üzü görüb. Həmin nəşrə Təhsil Nazirliyi tərəfindən orta məktəb dərsliyi statusu verilib…

Elmi məqalələri Azərbaycanda, ABŞ-da, Almaniyada, Hollandiyada, Bolqarıstanda, Fransada və Rusiyada işıq üzü görüb. Bunların arasında Alman Musiqi Ensiklopediyası, Hollandiyada dərc olunan “İslam mədəniyyətlərində qadınlar” musiqi ensiklopediyası, ABŞ-nın Kəmbric Xor Ensiklopediyası üçün yazdığı məqalələri xüsusilə qeyd edir. Bu yaxında ABŞ-da işıq üzü görmüş “Orta Asiyanın Musiqisi” adlı sanballı nəşrin tərtibçi redaktorlardan biri olub.

ABŞ-ın tanınmış musiqişünas alimi, professor Ted Levin dərc olunacaq yeni kitabda ona Azərbaycan musiqisinə dair bir fəsil yazmağı həvalə edib. Dəvəti məmnuniyyətlə qəbul etdən Aidə xanım həmin kitabda “İyirminci əsrdə Azərbaycan muğamının yeni təzahür formaları” adlı fəsili ərsəyə gətirib. Kitab dərslik kimi nəzərdə tutulub və bu o deməkdir ki, Azərbaycan musiqisi haqqında bilgilər ABŞ-ın ali musiqi məktəblərində çalışan yüzlərlə tələbə və müəllimlər tərəfindən öyrəniləcək….


“Azərbaycan musicisi: muğamdan operaya doğru” kitabına gəldikdə isə o deyir:

– Adını çəkdiyiniz kitabım müasir Azərbaycan musiqisi haqda ingilis dilində yazılan və sanballı akademik nəşriyyatında işıq üzü görən ilk nəşrdir. Bu iri miqyaslı layihəni ərisəyə gətirməyim on ildən çox vaxt apardı. Çox şadam ki, kitabımın sayəsində Azərbaycan bəstəkarları, ifaçıları və caz sənəti, ümumiyyətlə Azərbaycan musiqisinin XX əsrdəki nailiyyətləri ilə dünyanın hər bir yerində ingilis dilini bilən oxuyucular tanış ola bilərlər…

ABŞ-nın müxtəlif şəhərlərində keçirilən bir çox tədbirlərdə iştirak edib. 2005-ci ildə San Fransiskoda keçirilən Dünya musiqisi festivalının məsləhətçilər şürasının üzvü olub, Azərbaycan musiqisinin həmin nüfuzlu tədbirdə ləyaqətlə təmsil olunması üçün əlindən gələni əsirgəməyib. 2006-cı ildə isə görkəmli bəstəkarımız Firəngiz Əlizadə ilə bərabər Sietldə keçirilən “Buzları yararaq” müasir musiqi festivalında iştirak edib. Çağdaş azərbaycan musiqisi haqda mühazirə oxuyub. 2017-ci ilin may aynda çalışdığı İndiana Universitetində “Musiqi, biznes və sülh” mövzusunda dünya şöhrətli alimlərin iştirakı ilə keçirilən böyük bir tədbirin təşkilat komitəsinin üzvü olub və s..

2006-cı ildən başlayaraq həm Yo-Yo Manın idarəçiliyi ilə fəaliyyət göstərən İpək Yolu Ansamblının, həm də Kronos kvartetinin Azərbaycan musiqisinə aid olan layihələrində elmi məsləhətçi kimi çalışır. Konsertlərdən öncə mühazirələrlə çıxış edir, konsertlər üçün hazırlanan proqram və broşurlara materiallar tərtib edir, tamaşaçıların suallarını cavablandırır. Azərbaycan musiqisi, muğam haqqında, bəstəkarlarımız, ifaçılarımız barəsində məlumatlar veririr…

Deyir ki, bir iri miqyaslı, sözün əsl mənasında tarixi layihə haqqında söhbət açmaq istəyir:

“Bu, iki dünya şöhrətli musiqiçinin – Azərbaycanın böyük muğam ustası Alim Qasımovun və ABŞ-nın məşhur violonçelçalanı Yo-Yo Manın iştirakı ilə həyata keçirilən “Leyli və Məcnun” layihəsidir. Həmin layihədə iştirakımı yaradıcı və elmi işimin ən dəyərli, ən yaddaqalan sahələrindən biri hesab edirəm. Hamımıza bəllidir ki, Üzeyir Hacıbəylinin 1908-ci ildə Məhəmməd Füzulinin poeması əsasında yazdığı “Leyli və Məcnun” operasın Azərbaycan musiqisinin tarixində yeni səhifə açmiş, indiyədək ölkəmizdə mütəmadi olaraq ifa olunan və sevilən əsərdir. Amma Qərbdə bu opera haqda təsəvvür olduqca məhdud idi. Bunun da obyektiv səbəbləri var: operanın çox məxsusi estetikası var, bundan əlavə, onun səhnələşdirilməsində muğam ustaları iştirak etməlidir və bu səbəbdən ölkə xaricində operanı tam şəkildə ifa etmək, demək olar ki, qeyri mümkündür. 
2006-cı ildə Alim Qasımov Yo-Yo Maya “Leyli və Məcnun” operasının yeni, yığcam versiyasını yaratmaq təklifi ilə müraciət etdi. Bu təklif Yo-Yo Ma tərəfindən böyük maraqla qarşılandı və tezliklə operanın yeni variantının məşqləri başlandı. Həmin operada Alim Qasımov Məcnunun partiyasını, qızı və tələbəsi olan, artıq muğam sənətində öz sözünü demiş Fərqanə Qasımova isə Leylinin partiyasını ifa ediblər. Bizim istedadlı xanəndələrimiz, ansamblın digər üzvləri, o cümlədən kamançaçalan Rauf İslamov, tarzən Zəki Vəliyev də İpək yolu ansamblının musiqiçiləri və təbii ki, Yo-Yo Ma ilə birlikdə oldular. Onlar “Leyli və Məcnun”u Amerikanın, Avropanın və Asiyanın ən mötəbər səhnələrində inanılmaz səviyydə təqdim etdilər…”.


Söyləyir ki, Nyu Yorkdakı Linkoln Mərkəzinin 50 illiyinə həsr olunmuş silsilə konsertlərin sırasında “Leyli və Məcnun” da var idi. Əsər həmçinin Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleya Zalında, bu təşkilatın baş katibi Ban-Ki-Munun və dünya ölkələrinin diplomatik missiyalarının nümayəndələrinin önündə ifa olundu. 
“Unudulmaz bir gün idi! Hamı bir nəfər kimi, ayağa durub, musiqiçilərimizi salamlayır və 10-15 dəqiqə ərzində onları səhnəni tərk etməyə imkan vermirdilər…”.

Bostonda, Vaşınqtonda, Ənn Arborda, Providensdə, Kanadanın Toronto şəhərində, Qətərin Doha şəhrində, Fransanın Villekroz şəhərindəki ifalar da böyük əks-səda doğurub..

Bu günlərdə – noyabrın 13-dən 17-sinədək İngiltərədə səfərdə olublar. “Leyli və Məcnun” operası orada da çox uğurla nümaiş etdirilib…

ABŞ-da yaşamaq çəyin deyil ki, sualıma:

-Təbii ki, vətəndən uzaq qalmaq, ailədən, uşaqlıq dostlarından ayrılmaq heç də asan deyil. Amma dünyanın ən nüfuzlu musiqi məktəblərinin birində dərs demək, ABŞ kimi nəhəng ölkədə Azərbaycan musiqisini tanıtmaq, elmi araşdırmalar aparmaq və onların bəhrəsini görmək, dünya şöhrətli musiqiçilərin iştirakı ilə iri həcmli layihələrdə iştirak etmək, bunlar hamısı qürur vericidir. Azərbaycan musiqisini tanıtmaq üçün əlimdən gələni edirəm…

Bəli, bir gözəl soydaşımız haqqında da söhbəti yekunlaşdırdım…

Amerika, soydaşlarıma verdiyin imkanlara görə səni çox sevirəm!..

Elman Eldaroğlu,
ABŞ, Miçiqan
 

Qırğız Respublikasının Oş şəhəri 2019-cu ildə Türk dünyasının Mədəniyyət paytaxtı elan olunub.

“Report” “Anadolu”ya istinadən xəbər verir ki, bu qərar TÜRKSOY-a üzv ölkələrin Mədəniyyət Nazirləri Daimi Şurasının dekabrın 18-də keçirilən 36-cı toplantısında qəbul olunub.

Bildirilib ki, estafet Qazaxıstanın Türküstan şəhərindən qəbul ediləcək.

Müsahibim tanınmış meyxanaçı – müğənni Samir Qocadır.
(Məmmədov Samir Namidər oğlu).Samir 1985-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Gənc yaşlarından mahnılı meyxana janrında yazdığı mahnılarla populyarlıq qazanıb.
Pərəstişksrları onu “Səni mənə xatırladır”, “İçirəm cananımın sağlığına”, “Ötən xatirələr”, “İçirəm mən” və.s mahıları ilə daha da seviiblər.

Azərbaycan Gənc Tamaşaçılar Teatrında növbəti anşlaq!..
Bu coşqulu alqışlar, hər kəsi şoka salan Ananın hissi, həyəcanı, dözümlülüyü, mərdliyi və cəsarəti, oğul faciəsini yaşaması, eyni zamanda iradə möhkəmliyi və dahiyanə, cəsarətli ilahi gücəmalik monoloqu idi. Bu möcüzələri özündə cəmləşdirməyi məharətlə bacaran və tələbkar Azərbaycan tamaşaçısını təəccübləndirərək özündən çıxarmağa təqdimatıyla nail olan teatr səhnəmizin canlı korifeyi, xalqımızın sevimlisi, kinoaktrisası Nübar xanım Novruzovadır.


IMG-20180613-WA0026.jpgBəli, Nübar Novruzova səhnə üçün doğulmuşlardandır. O, ilk dəfə səhnəyə Afak Kazımovun “ Bir ailedə” tamaşasında “Ağgül” obrazı ilə gəlmişdir. Öz üzərində daima daima çalışan və məhsuldar aktrisa xaraktercə bir-birindən fərqlənən, lakin hər birini özünəməxsus tərzdə analoqsuz neçə-neçə obrazlar yaratmaqla, zaman zaman tamaşaçılarında əbədi yaddaşlara həkk olan sürətlərin möhürünü vurmuşdur. O, yaradıcılığı boyu “ Azad Çoban” da Qumru, “ Ana laylasında” Bahar, “Əzizə” də Nazlı, “Unutma kimsə yox” da Yetər, “ Məhəbbət , Şeytan və lambada” Naza, “Ləyaqet” də Naza , “ Səm həmişə mənimləsən” də Nargilə, Karlo Qaıdonının “Məzəli hadisə” də Canina, “ Hacı Qara” da Sona, “Aydin” da Böyükxanım, “ Hekayəti xırs quldurvasan” da Zalxa obrazıyla yanaşı “ Tənbəl qız” da. “Göyçək Fatimə”, “Sehirli çıraq” da Ana , “Romeya Cülyetta” da Dayə, “ İtalyansayağı xoşbəxtlik” də Markolfa Flippo, “ Ağ ölümdə” Ana obrazını olduqca özünəməxsus çalarlariyla, bənzərsizliyilə yaddaşlara həkk olan tərzdə tarixə yazmışdır. Bunlarla yanaşın Şeksprin “Xleopatra”sında Xleopatra, “Düel” də Nazlı, “Unudulan adam” da Qız obrazlarını da Azərbaycan Televiziya tamaşalarıyla bənzərsiz imzalarını yazmışdır.
Nübar xanım Novruzova növbəti dəfə öz məharətini ilahiyyat şairini kimi qəbul olunan, lakin ədəbiyyatımızda görkəmli dramaturq, həqiqət. ədalət, gözəllik, mərdlik, vətənpərvərlik və insanpərvərlik kimi yüksək keyfiyyətləri tərənnüm edən qələm ustası böyük Cavidin “Ana” əsərində ana obrazını məhz Cavidin yaratdiği və görmək istediyi bir tərzdə cəsarətlə göstərə bildi.
Əsərdə iki ailə sanki üz-üzə dayanmişdır. Birinci ailə Səlma ana, oğlu Qanpolad və nişanlısı İsmət, ikinci tərəfdən isə həmkəndli olub varlı ailəni təmsil edən Orxandır. Qanpolad toy eyləmək üçün pul qazanmağa şəhərə getmiş, anası və nişanlısı isə onun yolunu itizarla gözləyir və artıq səbirləri tükənmiş, lakin bir-birlərinə ürək-dirək verə-verə, xoş günlərə çatmaq arzusuyla günü-günə calyaraq yaşayirlar. Son vaxtlar Qanpoladdan məktubun gəlməməsi ananın səbrini tamam kəsmişdir. Bu arada Qanpoladın sədaqətli nişanlısı İsmətə dəlicəsinə vurulmuş Orxan ona vurulduğunu söyləyir və hər vasitə ilə Qanpoladı onun gözündən salmağa cəhd edir. Dəfələrlə rədd cavabı alnasına baxmayaraq, ondan əl çəkmir, hətta qaçirtmaq istəyir. Lakin nişanlısı Qanpoladı ürəkdən sevən İsmət Orxanın bu xəyanətkar hərəkətinə görə onu hətda öldürməyə belə hazırdır. Bütün bunlardan bixəbər Səlma ana nışanlısının xiffətini eləyən İsməti ovundurmaq üçün xoş arzularla yaşadığını və oxşamalarını söyləməklə İsməti də səbirsizlikdən yayindirmağa çalışır. Oğul həsrəti, intizarı yaşayıb, içdə ağlayan, üzdə gülən ana öz şəxsində təzadları yaşadır. Ağrılı hisləri içində böğmağı bacaran Səlma ana qəfildən oğlundan məktub gəldiyini eşidir və sevincindən az qala uçmağa qamadı olmur. O, oğlunun gəlişi münasibəti ilə səliqə-sahman yaratmağa başlayır. Lakin bu sevinc cox çəkmir. Qanpoladın gəlişindən xəbər tutan Orxan onu aradan götürmər məqsədi ilə pulla qatil tutur və Qanpoladı öldürdurur. Qanpoladı öldürən qatil ləzgi Murad Çərkər kəndi tanımadığı üçün qaçıb canını qurtarmaq üçün yaxınlıqdakı həyətə girib sığınacaq istəyir. Qonaq kimi sığınacaq istəyən adamın kimliyindən xəbərsiz olan Səlma ana bu köməksiz, miskin, kimsəsizə gizlənməyə izin verir və söz verir ki, onu ələ verməyəcək. Bu yerlərdə qonaq müqəddəsdir, ona hörmət və yer vermək hər kəsin borcu hesab edilir.
Səlma anaya Səlim xəbər gətirir ki , Qanpoladı naməlum şəxs qətlə yetirmiş və qaçıb gizlənmiş, gözdən itmişdir. Ana bu qəfil xəbərdən sarsılır, dərin psixoloji sarsıntı keçirir. Oğlunun qatili həyətdə eşidəndə ki, sığındığı həyətin sahibəsinin oğlunu qətlə yetirib, əzab çəkə-çəkə yaşaya bilməyəcəyini bildirir və qatil aşkara çıxaraq. Ananın ayaqlarına sarılır. Şərəfli ölüm istədiyini deyir. Ana oğlunun qatilini öldürmək hissinə qapılsa da, qonağın amanda olacağına verdiyi sözünün xatırlayır, bu sarsıntıya, mənəvi böhrana, milli dəyərlərə söykənən insanı hisslər qalib gəlir:
Amandasın, heç qorxma, heç sıxılma,
Çünki mən əvvəldən söz verdim sana.
Sən bir qonaqsan, qatil olsan da belə,
Səlma həlak olur da, səni verməz ələ, deyərək
Get çəkil get! Dinsiz, Allahsiz, xain.
Murdar izin bu torpaqdan silinsin.
Sözləri ilə qonaği evindən uzaqlaşırır.
Səlma ana özünü qatil qonağı evinə buraxmaqda suçlasa da, qonağin qanının tökülməsini vicdanına sığlşdıra bilmir və deyir:
Həm mültəci həm qərib, həm misafir,
Xayır, vicdanım olmaz buna qadır.
Biz də hər nə yapsam, bu dərd silinməz
Məhv olsa aləm, Qanpolad dirilməz.
Xayır, əhv etməli, getsin də miskin,
Xəcalətdən ölsün, yerə keçsin.
Ana övladının faciəsini dözə bilmir, fəryad edir, qovrulur, kimsəyə zərrə qədər pisliyi dəyməyən bir insanın budurmu mükafatı deyərək, hayqırır, üsyan edir:
Cəllad yırtıcı, get, miskin hərif get,
Kəndini qurtar, yaşa, ancaq vicdansizlara bəslər dünya!
Get, gözüm görməsin! Uzaqlaş dəf ol!
Nə haqsızlıq etdinsə, Allahdan bul.
Oğlumu söndürdün, yandırdın məni,
Kama yetirməsin Allah səni!
Ya Rəbb, ədalət, məni öldür, qurtar
Bu xain qonaq aman istərkən,
Neyçin mən ona yer verdim bilmədən?!..
Oğlumun köksünü yarsın da gəlsin,
Bir cəllad kəndini amanda bulsun.
Övladının faciəsi fovqünə sanki bayılmış bədbəxt Ana bütün başverənlərlə baş-başa qalaraq fəryad edir. Onun üsyanı dünyada baş verən haqsızliğa, ədalətsizliyə, ən başlıcası insanların təfəkkurundəki gerizəkalılığa, Allahsızlığa. Xəyanətə qarşı cihaddır. Məhrur Ana dünyada hökm sürən ədalətsizliyə qarşı Özündə güc toplayib dünya ilə döş döşə cəsarətlə dayanıb öz əzəmətli monoloqu ilə çıxış edir:
Fəqət, oğlumun ruhu edər nifrət,
Bəlkə məndən inciyir, çünki şimdi əsmər izin vermədi
Ya Rəbb ədalət. ədalət, məni öldür, qurtar, təmül ver
Məni öldür. Qurtar, hər yer qana zindan kimi oldu olar
Səbr ver, qalmamış məndə taqət.
Qəlbim az qalır partlasın, Allah.
IMG-20180613-WA0022.jpgNə bədbəxt Ana oldum, həsrəti könlündə can verən övlad, Qanpolad.
Bütün qəzəbini, nifrətini, ana fəryadını mərdanə şəkildə əsl qəhrəmanlıqla, nümayişkaranə şəkildə vəaf edən Səlma ana bəşəri hisslərlə, duyğularla zəngi mənəvi aləmiylə əsl Azərbaycan ansınn bütün incəlikləriylə məğrur, cəsur, cəngavər xarakterin cılız hisslər üzərində ki qələbəsini məharətlə təqdim etdi. Bunların öhdəsindən öz əvəzsiz bacarığıyla gələn aktrisa Nübar Novruzova bir ananın şəxsində intizarla oğul yolu gözləyən bir ana, oğlunun nişanlısı İsməti də ovundurmaqla, sadə, ehtiyaclı ailə olduğuna baxmayaraq, könlü gözü tox, heç kəsə baş əyməyən, mübariz, məd, məğrur, qürurlu, istənilən anda marhəmatlə, rəhmli; Allahlığı hər şeydən uca tutan nəhayət həyatda baş verən haqsızlıqıarı ədalətsizlikləri Uca Allahın öhdəsinə, vicdan məhkəmasini nöhdəsinə buraxmağı bacaran keyfiyyətləri çox böyük məharətlə cəmləyib və bütöv bir obrazla yüksək səviyyədə təqdim edə bildi. Böyük Cavidin “Ana” əsərinin möhtəşəmliyi bir daha özunun təsdiqini etdi. Cəsarətlə deyərdim ki, Səlma ana obrazı ilə aktrisa Nübar Novruzova əsrin “Ana” obrazını yaratdı. Təkcə taratmadı, həm də yaşatdı və teatr tarixinə əbədi həkk etdi.
Bu Ana, zamanın haqsızlığına, ədalətsizliyinə qarşı ən güclü etiraz və mənəviyyət silahı kimi vicdan məhkəməsini qabardaraq önəmli və əvəzsiz məhkəmə hesab etdi.
Bəli, budur əsl yaradıcılıq maharəti və bacarığı! Bu səbəbdəndir ki, tamaşada ananın iztirablarına və yaşadıqlarına ağlamayan bir nəfər belə olmadı və tamaşa sonda tamaşaçılar tərəfindən ayaq üstə alqışlamdı!
Təbrik edirik, Nübar xanim! Daha böyük uğurlar diləyirik!
Gülzar Şəmkirli
“Qoşa Ulduz” jurnalının baş redaktoru.

Son illərdə aşıq sənəti ilə bağlı bir sıra sanballı kitablar nəşr etdirmiş Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin katibi, Əməkdar Mədəniyyət İşçisi Musa Nəbioğlunun araya-ərsəyə gətirdiyi daha bir kitab bu günlərdə işıq üzü görüb. Onun nəşrə hazırlayıb, redkatoru olduğu “Ulduz Sönməz: Mən belə yaşadım...” adlı bu kitab çağdaş Azərbaycan aşıq sənətinin tanınmış nümayəndələrindən biri, Prezident təqaüdçüsü, Əməkdar Mədəniyyət İşçisi Ulduz Sönməzə həsr olunub.


Kitabda Prezident təqaüdçüsü, Əməkdar Mədəniyyət İşçisi, Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü, “Ulduz” Birliyinin yaradıcısı və rəhbəri, “Qopuz” jurnalının təsisçisi və baş redaktoru, ustad aşıq, pedaqoq, dəyərli ziyalı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,  Azərbaycan Aşıqlar Birliyi İdarə Heyətinin üzvü Ulduz Sönməzin keçidiyi ömür və sənət yolunun ayrı-ayrı məqamlarını əks etdirən xatirələri, son illərdə yazdığı şeirləri və yazışmaları ilə yanaşı, respublikamızın tanınmış dövlət, elm və sənət xadimlərinin müxtəlif vaxtlarda onunla bağlı söylədikləri qiymətli fikirlər, barəsində yazılmış məqalələr, mətbuata verdiyi müsahibələr, müxtəlif vaxtlarda ona ünvanlanmış məktublar, teleqramlar, təbriklər, dövlət təltifləri haqda məlumatlar  və “Ulduz” Birliyi haqda rəylər yer alıb.  
Kitab Ulduz Sönməzin həyat və yaradıcılığına işıq salmaqla bərabər, çağdaş dövrümüzdə aşıq sənətini, bu sənəti yaşadanları öyrənən tədqiqatçılar və sənətə yeni gələn gənclər üçün də qiymətli vəsaitdir.