MARAQLI

MARAQLI (18)

Qaraciyər xəstəlikləri uzun müddət ərzində gizli şəkildə inkişaf edir. Spirtli içkilərdən sui-istifadə, artıq çəki, yüksək şəkər və arterial təzyiq, dərmanların çoxlu miqdarda qəbulu, öd kisəsinin xaric edilməsi kimi faktorlar qaraciyər xəstəliklərinin inkişafına təkan verir.

Xəstəliyin əvvəlində müəyyən müalicə və pəhrinin köməyi ilə qaraciyərin funksiyalarını tam bərpa etmək mümkündür. Bu səbəbdən qaraciyər xəstəliklərinin ilkin simptomlarını bilmək çox vacibdir. Saglamolun.az sizə qaraciyər xəstəliklərinin ən yayılmış simptomları ilə tanış edir:  

 
  • Sağ qabırğaaltı nahiyəsində ağrı və diskomfort
  • Yağlı qidaların orqanizm tərəfindən çətinliklə həzm edilməsi
  • Keçməyən köp və meteorizm
  • Dəridə tünd ləkələr, dərinin vəziyyətinin pisləşməsi
  • Allergiyaya meylli olmayan insanda allergik simptomların əmələ gəlməsi (səpkilər və s.)
  • Gözlərin altında tünd ləkələr
  • Dərinin qaşınması
  • Dərinin quruması
  • Dilin üzərində sarı ərp, pis ağız qoxusu
  • Əhvalın tez-tez dəyişilməsi, əsəbilik
  • Səbəbsiz yorğunluq və zəiflik
  • Tərləmənin artması

 

Apteklərdə illərin sınanmış vasitəsi qara kömür – absorbizə edici preparat təkcə zəhərlənmələrdə istifadə olunmur.

Qara kömür tableti ilə siz onlarla problemi aradan qaldıra bilərsiz.

 

1.Köp və meteorizm əleyhinə

Normalda insan sutkada 14-16 dəfə qaz ifraz edə bilər. Bu təbii prosesdir və insanda heç bir ağrı və narahatçılıq əmələ gətirmir. Yox əgər köp və meteorizm həddən artıq çoxdursa, sizi narahat edirsə, hətta köpdən qarın ağrıyırsa, yeməkdən öncə 3-4 tablet qara kömür atın.

2. Pis və yaxşı xolesterin

Qanda pis xolesterinin artması ürək-damar xəstəliklərini artırır. Tədqiqatlar göstərib ki, 1 ay ərzində gündə 3 dəfə qara kömür qəbul etmək pis xolesterinin faizini 40% aşağı salır, yaxşı xolesterini isə qaldırır.

3. Böyrəklərin sağlamlığı

Hər gün böyrəklər 140 litr qan təmizləyir, 1 litr sidik ifraz edir. Şəkər, duz, yağ, konservant qəbulu böyrəklərin özünü təmizləmə, filtrasiya funksiyasını pozur. Aktivləşdirilmiş kömür sidik turşusu və toksinləri bədəndən qovub çıxardığından, böyrəklərin də işini yüngülləşdirir.

4.Dəri təmizlənməsi

Dəri üzərindəki yağ, piy, kir, ölmüş hüceyrə qatını maqnit kimi özünə çəkərək, məsamələri təmizləyir, dərini hamar və təmiz edir.

5.Canlı saçlar

Baş dibi toksin, piy, kirlə örtülür, follikullar nəfəs ala bilmir, saçlar dibdən kirli və cansız olur. Kömür saç dibini təmizləyir, saçlara canlılıq və parlaqlıq verir. Şampunlardan fərqli olaraq kömür 100% təbii və zərərsizdir.

6. Dişlərin ağardılması

Dişlərin dərin təmizlənməsi, ləkələrin aparılması üçün bahalı prosedurlara getməyə ehtiyac yoxdur. Diş fırçasına əzilmiş qara kömür tableti töküv həftədə 2-3 dəfə dişləri sürtmək diş emalını təbii təmizləyib ağardır.

7.Ağızdan pis qoxu

Aktivləşdirilmiş kömür turşu-qələvi balansını normallaşdırdığına görə, damaq və ağız boşluğundakı bakteriyaları məhv edir.

8.Vaxtından əvvəl qocalmaya qarşı

Sübut olunub ki, müntəzəm qara kömür qəbul etdikdə orqanizmdən toksin və şlaklar təmizləndiyinə görə, insan cavan qalır, gec qocalır. Hollivud ulduzları bu sirri bildiyindən, qara kömürdən daima istifadə edirlər. /medicina.az

Saglamolun.Az

 

 

Hindistan sakini Şankar Kurade koronavirusdan qorunmaq üçün 289.000 rupi (təxminən 4.000 dollar) xərcləyərək qızıldan maska düzəltdirib.

 

Pressinfo.az Demokrat.az a-istinadən xəbər verir ki, hindistanlı biznesmen bu addımı ilə yerli və beynəlxalq medianın diqqətini öz üzərinə çəkib.

 

Ş.Kurade bildirib ki, başqa bir nəfədə gümüşdən hazırlanmış maska gördükdən sonra zərgərə belə bir sifariş edib.


Maskanın çəkisi 2,5 kq-dır, onun üzərində nəfəs almaq üçün kiçik dəliklər də var.

 

Video 1955-ci ilə aiddir və Britaniyada qlobusların necə hazırlanması və onların neçə faizinin ixrac üçün nəzərdə tutulduğu haqqında məlumat verilir.

Bazar ertəsi, 06 İyul 2020 00:37

Sükut qüllələri

Yazan

Zərdüştilikdə 4 əsas element (hava, su, yer, od), təbiət müqəddəsdir, onları çirkləndirmək istəmirlər. Buna görə ölənlər torpağa basdırılmırlar və yandırılmırlar. Bunun əvəzinə, şəhərin kənarındakı təpələrdə və ya dağlıq ərazilərdə "səssizlik qalaları" qurdular. Qatı daşlardan hazırlanmış yuvarlaq bir quruluşdur. Suraya bənzəyir.

Başında və ortasında böyük bir dairəvi platform var. Döşəmə iri daş bloklarla döşənmiş, yaxşı betonlanmışdır. Buradakı cəsədlər burulğanlarla yeyildi. Bu müddətdə ölülərin qohumları vizual olaraq verdiyim külək evlərində gözləyirdilər.

Çərşənbə, 24 İyun 2020 16:06

KT və MRT müayinəsinin fərqi nədədir?

Yazan
Hələ qədim dövrlərdən təbiblər və həkimlər xəstəliklərin təyin edilməsi üçün bir sıra metodlardan istifadə ediblər. Bu metodlardan simptomlara görə və əllə müayinəni misal çəkmək olar. Müsir tibbdə isə bu üsullarla yanaşı texnikanın köməyindən də istifadə edilir. Yaxın keçmişə qədər USM və rentgen aparatları da çox populyar idi. Texnikanın inkişaf etməsi ilə əlaqədar tibbdə də onun son naliyyətləri uğurla tətbiq edilir.
 
Müasir tibbdə sadalanan qurğuların sırasına MRT və KT-nin adları da əlavə edilib. Onların köməyilə bir çox xəstəlikləri diaqnozunun qoyulması asanlaşıb və beləliklə müalicə daha effektli olub. Çox insan isə MRT ilə KT-ni səhv salaraq onların funksiya fərqlərini dərindən bilmir.
 
Pressinfo.az Tibb.fins.az a-istinadan məlumat verir bir çox MRT (Maqnit Rezonans Tomoqrafiyası) və KT (Kompüter Tomoqrafiyası) kimi tanıdığımız qurğular haqda məlumatları təqdim edir:
 
Əksəriyyət düşünür ki, bu müayinələr eynidir. Lakin bu, heç də belə deyil. Əksinə bu müayinələrin arasında olan fərq çox böyükdür. KT zamanı rentgen şüalanma istifadə olunur.
 
MRT zamanı rentgen şüalanma deyil, güclü maqnit sahə istifadə olunur. Bu sahənin təsirindən insan orqanizmində olan hidrogen atomları maqnit sahəsinin istiqamətində "düzülür". Aparat elektromaqnit impulsları göndərir. Atomlar bu impulslara "cavab verir", siqnallar göndərir (buna "rezonans" deyilir). Bədənin müxtəlif toxumaları müxtəlif gücü olan rezonansları göndərir. MRT bu siqnalları toplayır və onlardan 3 ölçülü təsvirləri yaradır.
 
Kompüter tomoqrafiyası vasitəsilə isə sümüklərin, oynaqların zədələnməsi, travmalar zamanı daxili qanaxmaların təyini, osteoxondroz, skalioz, kəllə daxili zədələnmələr, döş qəfəsi orqanlarının xəstəliklərinin müayinəsi zamanı (pnevmoniya,vərəm və s.), qalxanabənzər vəzin, böyrək daşları, apendiksin təyini, mədə və bağırsaqların müayinəsi, damarlarda olan anevrizma, ateroskleroz zamanı, bağırsaq keçməzliyi, baş beyindən və ginekoloji orqanlardan başqa bütün orqanlarda olan şişlərin, daş və kistaların təyini, eləcə də eşitmə problemlərinin təyini zamanı çox effektlidir.
 
 
MRT-dən isə sümük və damar sistemi xəstəliklərinin, onurğa yırtığı, yumşaq toxumaların müayinəsində istifadə edilir. Bu müayinələrə yumşaq toxumalarda şiş, beyin və onurğa beyinin, həmçinin də qan dövranının müayinəsi, sinir sistemi xəstəlikləri, əzələlərin və bağların müayinəsi, bütün orqanlarda olan şiş xəstəliklərinin təyini, görmə siniri və hipofiz problemləri, hidrosefaliya, beyinə bağlı inkişaf qüsurları zamanı müraciət edilir.
 
 
Radioloqlar hesab edir ki, universal kimi görünsə də elə xəstəliklər var ki, onların təyinatında bu qurğular zəifdirlər. Bu xəstəliklərə ürək xəstəliklərinin 99%-ni aid etmək olar. Bundan əlavə görmə zəifliyi əgər görmə siniri və Hipofizlə bağlı deyilsə, o zaman xəstəliyin təyinatında bu qurğular işə yaramır.
 
Təbii ki, həkim göstərişi ilə sözügedən bu qurğulardan 3 aylığa qədər hamilə qadınlardan başqa hər bir insan rahatlıqla keçə bilər. Hamilə qadınların MRT müayinəsinə həkimlər yanlız hamiləliyin ilk üç ayınə qədər icazə vermirlər.
 
Hazırda koronavirusun ağciyərlərdə yaratdığı buzlu şüşə effektini görmək üçün ən çox KT müayinə effektiv hesab edilir. Amma bundan öncə sadə bir rentgen çəkdirmək yaxşı olar.
 
Çünki hər virusdan qorxan KT olunması da düzgün deyil. KT müayinənin bir çəkimində insan 250 dəfə rentgendə məruz qaldığı şüalanmanı almış olur.
 
Bu müayinəni həkim təyin etsə yaxşı olar.

100 il əvvəl ən nadir xəstəliklərdən biri sayılan xərçəngin son 20 ildə çox sürətlə yayılaraq ölüm hallarının artmasına səbəb olduğu heç kimə sirr deyil.

pressinfo.az baxar.az-a istinadan xəbər verir ki , Statistikaya görə, bir çox ölkələrdə xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkənlərin sayı durmadan artsa da, İsraildə xərçəngdən ölənlərin sayının azaldığı məlum olub. Belə ki, İsraildə 2003-ci ildə 160, 2004-ci ildə isə 152 nəfər xərçəngdən ölüb. Qeyd edək ki, İsrailin 7,4 milyon əhalisi var. Bunlardan 1,5 milyonu ərəb mənşəli və 0,3 milyonu yəhudi olmayan əhalidir. Əhalinin yerdə qalan 5,6 milyonu isə yəhudi mənşəlidir. İsraildə 2009-ci ildə 118 nəfər, 2013-ci ildə isə 96 nəfər xərçəngdən ölüb. 2003-cü ildən bu tərəfə olan statistikaya nəzər saldıqda xəstəliklə bağlı ölüm hallarında azalmanın müşahidə edildiyini görürük. 2020-ci ildə isə İsraildə xərçəngdən yalnız 78 adamın öləcəyi proqnozlaşdırılır. "Gesundheit Berlin Brandenburq"ın məlumata görə, ərəb mənşəli xalq və yəhudilər bu xəstəlikdən daha az zərər görüb. Yəni onlar az hallarda ölüb. Digər ölkələrə nisbətən İsraildə xərçəng hallarının bu qədər az olmasının səbəbi nədir? İsraildə xərçəng xəstələrinə kimyəvi müalicə, ya da radio terapiya tətbiq olunmadığına dair güclü iddialar var. Belə müalicə üsullarının insan sağlamlığına daha çox zərər verdiyi və xəstəni daha da zəiflətdiyi güman edilir. Ölkədə xərçəngdən ölən insanların az olması bu iddiaların inandırıcı olmasını gücləndirir. Bəs İsraildə xərçəng necə müalicə edilir? İsraildə xərçəng xəstələrinin alternativ tibb üsulları ilə müalicə edildiyi deyilir. Bunlardan bir neçəsi aşağıdakılardır: Bitki cövhərləri və kolloidial gümüş suyu ilə orqanizmin zəhərlərdən tamamilə təmizlənməsi (detoksifikasiya) Sağlam qidalanma (heyvan mənşəli qidaların daxil olmadığı pəhrizlər) Bioenerji müalicəsi ilə orqanizmin vibrasiya və elektromaqnit cərəyanı müqayisə olunaraq ruh və bədən sağlamlığının bərpa olunması. İsrailin müalicə konsepsiyası niyə dünya miqyasında tətbiq olunmur? Bu sualın cavabı ənənəvi tibbin, dərman lobbisinin və dünya siyasətinin kimyəviterapiya + radioterapiya + cərrahi üsullar + morfi kimi dərmanların dünyadakı yəhudi olmayan əhaliyə təkidlə satılmasıdır. Dərman lobbisinin müalicə üsullarına bütün zamanların ən gəlirli və nəhəng ticarət mənbəyi kimi baxılıb. Zərərsiz, təsirli və digər effektli müalicələrə qarşı olan laqeydliyin əsas səbəbi kimi də bu nəhəng ticarət sektorunun yürütdüyü siyasət göstərilir. Çünki uzunmüddətli və dərman lobbisindən asılı olan xəstəliklər olmasa, bu nəhəng ticarətin çökə biləcəyi deyilir. "Söz oyunları ilə "müalicə edildi yalanı" Kimyəviterapiya və radioterapiya ilə müalicə alan xəstələrin əslində tam sağalmadığı müəyyən söz oyunları aldadıldığı da iddia olunur. Məsələ bu nümunələrlə izah edilir: "Xərçəng diaqnozundan və müalicəsindən sonra 5 il yaşadı”. Amma bu vəziyyətdə xəstə 5 il ərzində yenidən xərçəng ola bilər. Halbuki xəstələrə xərçəng müalicəsinin uğurunu göstərən bu cür statistikalarda xəstənin neçə il yaşadığından çox, müalicənin gerçək uğurunu müəyyən etmək üçün "Neçə il xərçəng xəstəliksiz" qaldığını bilməsi son dərəcə əhəmiyyətli faktordur. Xəstə 5 ildən sonra təkrar xərçəng olarsa, hətta ölsə, sənədlərdə yenə də "Tamamilə müalicə edilib və tamamilə sağaldı" olaraq qeydlər yazılır. Dolayısı ilə tibb dünyası bu xəstəliyi son dərəcə ağıllı söz oyunları ilə bu müalicələrin müvəffəqiyyətli keçdiyini sübut etməyə çalışır və statistikalar insanlara bu şəkildə çatdırılır. Həmçinin statistikalarda başlanğıc nöqtəsində olan xərçəng xəstəlikləri, həyati təhlükəsi olmayan xərçəng xəstəlikləri və müalicəsi onsuz da asan olan xərçəng xəstəlikləri yer alır. Xərçəng olub erkən ölən hallar heç bir şəkildə statistikalarda qeydiyyata alınmır. 1997-ci ildə verilən qərarda isə kimyəviterapiyadan, orqan/ürək çatışmazlığı nəticəsində yaranan ölüm halları statistikaya salmaq qadağan edilib. Bu hiyləgər manipulyasiya kimyəviterapiya, radioterapiya kimi zərərli üsullarla xərçəng hallarının uğursuz müalicə edilməsi nəticəsində yaranan ölüm sayını gizlətmək məqsədi güdür

Çərşənbə, 06 May 2020 17:03

Planetlər haqqında məlumat

Yazan
1) Merkuri: Ən kiçik ikinci planet.Şumerlər dövründən etibarən bilinir.
Merkuri Günəş sisteminin Günəşə ən yaxın planetidir. Böyüklük baxımından 9 planet arasında səkkizinci sıranı tutur.Bir tək Pluton Merkuridən daha kiçikdir.Adını Roma mifologiyasında ticarət və səfər tanrısı və tanrıların xəbərçisi olaraq bilinən Merkuridən alıb. Çılpaq gözlə izlənilə bilən 5
planetdən biri (digərləri Venera Mars Yupiter və Saturn ) olaraq köhnə çağlardan bəri insan oğlunun diqqətini çəkmişdir. "Yer bənzəri" ya da 'qaya' quruluşlu planetlər sinifinə girməkdədir. Günəşə yaxınlığı səbəbiylə yer üzündən izlənilməsi çətindir və haqqında bilinənlər məhduddur. Peyki yoxdur.
 
2) Venera: Yazılı tarixdən bu yana bilinir
Venera Planeti Günəş Sistemində Günəşə uzaqlıq baxımından ikinci planetdir. Köhnə Roma tanrısı Veneradan (Köhnə Yunan Mifologiyasında Afrodita) adını almışdır.Böyüklüyü baxımından Dünya ilə bənzərlik göstərdiyindən Dünya ilə qardaş planet olaraq da bilinməkdədir. Səmada Günəşə yaxın mövqedə olduğundan və orbiti Dünyanınkına görə Günəşə daha yaxın olduğundan yer üzündən yalnız Günəş doğulmadan əvvəl və ya batdıqdan sonra görülə bilər. Buna görə Venera Axşam Ulduzu və ya Səhər Ulduzu olaraq da adlandırılar. Bir başqa adı da 'Çoban ulduzu"dur. Görülə bildiyi zamanlar səmadakı ən parlaq cisim olaraq diqqət çəkər.
 
3) Dünya: İnsanoğlunun özünü bildiyindən bu yana varlığı bilinir
Yer (məşhur istifadə edilən Ərəbcə mənşəli digər adı ilə Dünya , köhnə dildə Ərz) Günəş sisteminin Günəşə uzaqlıq baxımından üçüncü sıradakı planetidir. Üzərində həyat saxladığı bilinən tək təbii göy cisimidir. qatı ya da 'qaya' ağırlıqlı quruluşu səbəbiylə üzvü olduğu yer bənzəri planetlər qrupuna adını vermişdir. Bu planet qrupunun kütlə və həcm baxımından ən böyük üzvüdür. Böyüklükdə Günəş sisteminin 9 planeti arasında qaz nəhənglərinin böyük fərqlə arxasından gələrək beşinci sırada yerləşir. Tək təbii peyki "Ay" dır.
 
4) Mars: Qırmızı planet. Tarix əvvəli çağlarda göy alimləri tərəfindən görülüb.
Mars Günəş Sisteminin dördüncü planetidir. Adı Köhnə Romadakı döyüş tanrısı Marsdan gəlməkdədir Gecə təmiz bir havada sadə bir teleskopla qırmızılığı görülə bilər.
 
5) Yupiter: Günəş Sistemindəki ən böyük planet. Antik çağlardan bəri bilinir.
Yupiter Günəş sisteminin ən böyük planetidir. Günəşdən uzaqlığa görə 5-ci sırada iştirak edər. Adını Roma tanrılarının ən böyüyü Yupiterdən alıb. Böyük ölçüdə hidrogen və heliumdan meydana gəlməkdə və qaz nəhəngləri sinifinə girməkdədir.
 
6) Saturn: Ən böyük ikinci planet. Halqaları ilk olaraq 1610da Galileo tərəfindən müşahidə edildi.
Saturn Günəş sisteminin günəşdən uzaqlıq sırasına görə 6-cı planetidir. Böyüklük baxımından Yupiterdən sonra ikinci sırada gəlir. Adını Roma əkinçilik tanrısı Saturnusdan alıb. Ərəbcə mənşəli Saturn adı Türkcədə gedərək daha az istifadə edilməkdədir. Sekendiz olaraq da bilinər. Çılpaq gözlə izlənilə bilən 5 planetdən biri (digərləri Merkuri Venera Mars və Yupiter) olaraq köhnə çağlardan bəri insanoğlunun diqqətini çəkmişdir. Böyük ölçüdə hidrogen və heliumdan meydana gəlməkdə və qaz nəhəngləri sinifinə girməkdədir.
 
7) Uran: Diametr olaraq üçüncü böyük planet. 1690-cı ildə John Flamsteed tərəfindən kəşf edilib.
Uran Günəş sisteminin Günəşdən uzaqlıq sırasına görə 7-ci planetidir. Diametr baxımından Yupiter və Saturndan sonra üçüncü, kütlə baxımından bu iki planet və Neptunun ardından dördüncü sırada gəlir. Adını Yunan mifologiyasındakı səma tanrısı Uranosdan alıb. 1781-ci ildə William Herschel tərəfindən tapılmışdır. Qaz nəhəngləri sinifinə girməkdədir
 
8) Neptun: Diametr etibarıyla dördüncü böyük planet. 28 dekabr 1612-cı ildə Galileo tərəfindən kəşf edildi.
Neptun Günəş sisteminin Günəşdən uzaqlıq sırasına görə 8. planetidir. Kütlə baxımından Yupiter və Saturndan sonra üçüncü , diametr baxımından bu iki planet və Uranın ardından dördüncü sırada gəlir. Adını Roma dəniz tanrısı Neptunusdan alıb. 1846-cı ildə Urbain Le Verrier və Johann Gottfried Galle tərəfindən tapılmışdır. Qaz nəhəngləri sinifinə daxildir.
 
9) Pluton: Günəş Sistemində bilinən ən kiçik planet. 18 Fevral 1930-cu ildə Clyde Tombaugh tərəfindən kəşf edilib.
Pluton Günəş sistemindəki doqquzuncu planetdir. Günəş sistemindəki ən kiçik planet olduğu üçün və xarici mərkəzli bir orbitə sahib olduğu üçün bir planet olub olmadığı mövzusunda müzakirələr çıxmışdır.Ancaq sonda Pluton planet olaraq təsnif edilmişdir.
"Planet Arizona Lowell" Rəsədxanasında astronom Clyde Tombaugh tərəfindən 18 Fevral 1930-cu ildə tarixində kəşf etmişdir.Tombaugh Plutonu Neptunun orbitindəki anormallıqları açıqlaya biləcək bir göy cisimini axtararkən tapmışdır.
Günəş sisteminin Sedna sayılmazsa ən uzaq planetidir. Böyüklüyü Ayın 1/6-i qədərdir.Sıxlığı suyun 2 qatıdır.
 
Çərşənbə, 06 May 2020 16:52

Ay kosmik sahədə insana ən yaxın peykdir.

Yazan

Ay  Yer planetinin yeganə təbii peykidir. Yer və Ayın mərkəzləri arasındakı məsafə orta hesabla 384 467 km-dir. Ayın Yer ətrafında bir tam dövrü 27 gün 7 saat 44 dəqiqə 2803 saniyədir. Saatda 3679 km yolu qət edir. Diametri 3476 km, səthinin sahəsi 3,79·1010 km².

Yerdən Ayın ancaq bir yarımkürəsi görünür. Ayın görünməyən tərəfinin fotoşəkli ilk dəfə 1959-cu ildə Sovet kosmik stansiyası tərəfindən çəkilmişdir. Daha sonra 1969-cu ildə Apollon proqramı çərçivəsində iki ABŞ astronavtı Ay səthinə enmiş və tədqiqat aparmışdır. Ay kosmik fəzada insanın ayaq basdığı tək fəza cismidir.

Ayın Yer ətrafına fırlanma orbiti tam çevrə deyil. Odur ki, Ay Yerə bəzən yaxınlaşır bəzən isə uzaqlaşır. Ayın Yerə ən yaxınlaşma nöqtəsinə perigey, ən uzaqlaşma nöqtəsinə isə apogey deyilir. Ay apogeydə olarkən onun Yerdən uzaqlığı 405 363 km, perigeydə olarkən 357 448 km olur. Odur ki, onun perigeydə olarkən görünən ölçüləri apogeydə olan ölçülərindən böyük olur. Məsələn, perigeydə Ayın görünən diskinin diametri apogeydə olan diskindən 14%, parlaqlığı isə 30% çox olur. Ay perigeydə olarkən okeanlarda qabarmanın səviyyəsi də yüksək (təqribən 6-15 sm) olur. Ayın bu vəziyyəti insanların əhval–ruhiyyəsinə, psixoloji vəziyyətlərinə də təsir edir. Ay adətən dekabr ayında bu vəziyyətdə olur.

2009-cu ilin oktyabrında NASA su tapmaq məqsədilə Ayın cənub qütbünü bombalayıb. 2009-cu ilin noyabr ayında Amerika Aerokosmik agentliyi (NASA) Ayda donmuş halda çoxlu miqdarda su tapıldığını açıqlayıb

Yaponiya alimləri Yer kürəsinin peyki Ayın öyrənilməsi proqramı üzərində işləyirlər. Proqrama görə Ayda elmi-tədqiqat bazası və orada işləmək üçün xüsusı robotlar yaradılacaq. Yer kürəsinin peykinin öyrənilməsi proqramı xüsusi çağırılmış iclasda müzakirə edilib. İclasda 2020-ci ilədək Ayda aparılacaq elmi tədqiqatların ümumi dəyəri 200 milyard yen (2,2 milyard dollar) məbləğində qiymətləndirilib. Ayın səthi iki mərhələdə öyrəniləcək. 2015-ci ilədək Aya təkərli robotlar göndəriləcəkdir. Robotlar vasitəsilə videogörüntülər Yer Kürəsinə ötürüləcək və Ayın daxili quruluşu öyrəniləcəkdir. Növbəti beş ildə Ayın cənub qütbündə tədqiqat bazası yaradılacaq, həmin bazadan 100 kilometr radiusda kəşfiyyat və tədqiqat işləri aparılacaq. Stansiya müstəqil şəkildə elektrik enerjisi istehsal edəcək, torpaq nümunələri və xüsusi qiymətli nüsxələri Yerə göndərəcək

Ay kosmik sahədə insana ən yaxın peykdir. Lakin buna baxmayaraq bizim peykimiz özündə bir çix sirr gizlədir.

Bu məqalədə biz sizə bu sirlərdən bir neçəsini təqdim edəcəyik.

1. Zəlzələlər

Ayın ölü bir qaya parçası olmasına baxmayaraq burada da alt qabığın hərəkəti müşahidə olunur. Bu hadisə zəlzələ olaraq adlandırılır.

Ayda dörd cür zəlzələ mövcuddur. İlk üç zəlzələ dərin zəlzələlər hesab edilir. Onlar meteoritlərin təsirindən əmələ gələn titrəmələrdirlər. Dördüncü növ zəlzələ ən təhükəli zəlzələ hesab edilir. Rixter şkalası üzrə bu zəlzələrin gücü 5,5 bal təşkil edir. NASA-nın məlumatlarına görə bu cür zəlzələlər nəticəsində bizim Ayımız "zəng kimi çalır".

Ayda baş verən zəlzələlərin ən qorxulu tərəfi bizim onları nə törətdiyini bilməməyimizdir.

Yer üzündə baş verən zəlzələlər adətən, tektonik plitələrin hərəkəti nəticəsində yaranır.

Ayda isə tektonik plitələr yoxdur. Bir sıra tədqiqatçılar Ayda baş verən zəlzələlərin səbəbinin yerin çox fəal olması ilə əlaqələndirirlər, yəni Yerin Ayın özünə "çəkməsi" ilə. Lakin bu nəzəriyyənin bir sübutu yoxdur.

2. İkili planet

Əksər insanlar Ayın bir peyk olduğuna əmindirlər. Lakin buna baxmayaraq bir sıra insanlar Ayın planet kimi təsnifləşdirilməli olduğunu düşünürlər. Digər tərəfdən, əsl peyk olmaq üçün çox böyükdür. Onun diametri Yerin diametrinin dörddə bir hissəsinə bərabərdir. Buna görə Ayı Günəş sisteminin böyük peyki adlandırmaq olar.

Böyük ölçülərinə görə Ay əslində Yer orbitinin ətrfında yerləşmir. Yer və Ay bir-birilərinin ətrafında və onların aralarında müəyyən bir nöqtənin ətrafında dövr edirlər. Bu nöqtə bari mərkəz adlanır. Ayın Yerin orbitində yerləşməsi illuziyasının yaranması ağırlıq qüvvəsinin hal-hazırda Yer qabığının daxilində olması ilə əlaqəlidir. Məhz bu fakt Yer ilə Ayı ikili planet kimi təsnif etməyə imkan vermir. Lakin gələcəkdə bu vəziyyət dəyişə bilər.

3. Ayın tullantıları

Hər kəsə insanın Ayda olması məlumdur. Lakin hər kəsə İnsanın (bilərəkdən bu sözü böyük hərflə yazırıq) Ayı "zibillədiyi" məlum deyil. Ayda olmuş astronavtlar orada az tullantılarını qoymayıblar. Ayın üzərində təxminən 181 437 kiloqram süni materiallar var.

Təbii ki, buna da yalnız astronavtlar günühkar deyillər. Tullantılar əksəriyyəti burada keçirilmiş çox saylı tədqiqatların, kosmik zondları və ay roverlərinin qalıntılarıdırlar. Onlardan bəziləri bugünkü günə qədər öz fəaliyyətini davam etdirirlər.

4. Ay məzarlığı

Məşhur astronom və geoloq "cin" Yucer Şumeyker öz ətrafında əfsanə olaraq qəbul edilir. O, kosmik təsirin elmi tədiqiqatlar üsullarını və həmçinin astronavtların Ayın tədqiqatları üçün istifadə etdikləri üsullarını icad ediblər. Şumeyker özü astronavt olmaq istəyirdi, lakin sağlamlığı ilə əlaqəli problemlər ücbatından bu arzusu yerinə yetə bilməmişdi. Şumeyker ömrü boyu buna görə məyus olurdu, lakin nə vaxtsa Ayı ziyarət edə biləcəyi haqqında xəyallar qururdu. Şumeyker vəfat edəndə NASA onun ən böyük arzusunu yerinə yetirir və onun nəşini 1998-ci ildə "Lunar Prospector" stansiyası ilə Aya göndərirlər.

5. Ay anomaliyalıları

Müxtəlif peyklərlə edilmiş bəzi şəkillərdə Ayın səthində qəribə əşyalar görünür. Belə təəssürat yaranır ki, sanki Ayda müxtəlif ölçülü süni tikintilər var.
Paranormal hadisələri sevən şəxslər obyektlər arasında "Ayın" ortasında yerləşən böyük qəsr belə görmüşdülər. Bunların hamısı sanki Ayda daha öncələr yaşayan sivilizasiyalara və onların burada tikintilər tikmələrinə işarə edirlər. NASA heç vaxt bu nəzəriyyələri təkzib etmirdi, lakin buna baxmayaraq şəkillərin doğru olduğu da təsdiqlənməyib.

6. Ay tozu

Ayda ən möcüzəvi və həmçinin təhlükəli bir şey ay tozudur. Hər kəsə məlum olduğu kimi, bu toz hər yerə yayılır, həmçinin Yerə də. Ay tozu un kimi çox kiçikdir, lakin bir az kobuddur. Öz quruluşu və aşağı cazibə qüvvəsi sayəsində o, demək olar ki, hər yerə daxil olur.

NASA-da ay tozu ilə bağlı çox saylı porblemlər əmələ gəlmişdi. O, astronavtların çəkmələrinə daxil olaraq onları tamamilə məhv edirdi, gəmilərin və yaxud skafandrların içinə daxil olurdu və əgər ay tozu astronavtların nəfəs yollarına daxil olsa idi, onlarda "ay qızdırması" xəstəliyi yaradırdılar. Belə hesab edilir ki, hətta ən bərk əşyalar ilə belə təmas olduğu halda ay tozu həmin əşyanı dağıda bilər.

Yeri gəlmişkən, ay tozunun yandırılmış barıt kimi qoxusu var.

7. Aşağı cazibə qüvvəsi ilə bağlı problemlər

Ayda cəzabi qüvvəsi aşağı olduğu üçün onun üzərində gəzmək, demək olar ki, mümkün deyil. Bazz Oldrin Ayda yaşayış məntəqələrin tikilməsinin çox çətin olacağını demişdi. Skafandrda astronavtların ayaqları ay tozunda 15 santimetr batırdı.

8. Ayın mənşəəsi

Ay necə əmələ gəlib? Bu suala sadə və dəqiq cavab yoxdur, lakin buna baxmayaraq, elm bir neçə mülahizə etməyə imkan verir.

Ayın mənşəyi haqqında beş əsas mülahizə var. Bölünmə nəzəriyyəsinə əsasən Ay nə zamansa bizim planetmizin bir hissəsi olub və ondan ayrılmışdı. Əslində Sakit okeanın yerində Ay olmalı idi. Digər nəzəriyyələrə əsasən isə bizim peyk ya asteroidlərin qalıqlarından, ya da Yer ilə başqa planetin toqquşması nəticəsində əmələ gəlib.

9. Ay və yuxu

Ayın və Yerin bir-birilərinə təsirlərini inkar etmək olmaz. Buna baxmayaraq, Ayın insanlara təsiri daimi diskussiyaların mənbəyidir. Bir çox insanlar bütov ayın yaranmasını insanların qəribə davranışlarının nəticəsi olaraq başa düşürlər. Lakin elm bu nəzəriyyəni nə təsdiq edə bilər, nə də inkar.
Amma elm ayın insan yuxusunun tsiklinə təsirə edə biləcəyini qəbul edir.

İsveçrədə Bazel universitetində keçirilən tədqiqatlara əsasən, Ayın fazaları müəyyən tərzdə insan yuxusunun tsiklinə təsir göstərir.

10. Ay kölgələri

Nill Armstronq və Bazz Oldrin iki dəfə Ayı ziyarət etdiklərində onların möcüzəvi bir yenilik etmişdilər: Ayda kölgələr daha tünddür, nəinki Yer üzündə. Bunun səbəbi Ayda atmosferin olmamasıdır. Ayda bütün kölgələr tamamilə qaradırlar.

11. Ay maqnetizmi

Ayın ən maraqlı sirlərindən biri də Ayın maqnit sahəsi olmamasıdır. Təəccüblü odur ki, astronavtların Aydan Yerə gətirdikləri daşların maqnit xüsusiyyətləri var idi. Bəlkə daşlar digər planetlərdən gəliblər? Bəs Ayda maqnit yoxdursa, necə olur ki, daşların maqnit xüsusiyyətləri var?

Son illərdə Ayın nə vaxtsa maqnit sahəsi olduğu, lakin nə vaxt və nəyə görə onun itməsi heç kəsə məlum deyil.


 

 

Çərşənbə, 06 May 2020 16:46

Kosmos haqqında maraqlı faktlar açıqlanıb.

Yazan

Günəş enerjisinin 19 faizi atmosferdə udulur, 47 faizi Yerə düşür, 34 faizi isə kosmosa qayıdır. Tam Günəş tutulması 7,5 dəqiqədən çox çəkmir; tam Ay tutulması isə 104 dəqiqə davam edir.

Günəş sisteminin bütün planetləri Yupiter planetinin içərisinə yerləşə bilərdi. Günəş bir dəqiqə ərzində Yerin bir il ərzində sərf etdiyi bütün enerjidən çox enerji istehsal edir.

Marsdakı Niks Olimpik vulkanının hündürlüyü 20 kilometrdən çoxdur. Marsdakı dağların hündürlüyü 20-25 kilometrə çatır.

Biz ən uzaq görünən ulduza baxarkən, 4 milyard il keçmişə baxırıq. Ondan gələn və saniyədə demək olar 300 000 kilometr sürətlə hərəkət edən işıq bizə yalnız uzun illərdən sonra çatır.

Bizə ən yaxın olan (Günəşdən sonra) Proksima Sentavr ulduzuna çatmaq üçün orta hesabla saatda 60 kilometr sürətlə hərəkət edən avtomobilə təxminən 48 milyon il vaxt lazım gələrdi. Proksima Sentavradək məsafə 4,24 işıq ilidir.

İlk ulduz kataloqu e.ə. 150-ci ildə Gipparx tərəfindən tərtib edilib.

Qalaktikamızda hər il qırxa yaxın yeni ulduz meydana çıxır. "Habll" kosmik teleskopu tərəfindən şəkli çəkilən ən qocaman qalaktikanın yaşı 12 milyard ildir.

Pluton planetində bir ilin uzunluğu Yerdəki 247,7 il qədərdir.

Kainatın ən qaynar ulduzu Veneradır.

Uran planeti Yerdən adi gözlə görünür.

Merkuri planetində gün bir ildən iki dəfə uzundur. O, öz oxu ətrafında çox yavaş fırlanır, Merkurinin Günəş ətrafında bir dəfə dövr etməsi isə 88 gün çəkir.

Yerin çəkisi təxminən 600 trilyon tondur. Ay Yerdən 80 dəfə yüngüldür. Hər sutka Yerə təxminən 200 min meteorit düşür. Yerə hər gün 27 tona yaxın, il ərzində isə 10 min tondan artıq kosmik toz düşür. Son 500 il ərzində Yerin çəkisi kosmik maddələrin hesabına bir milyard ton artıb. Əgər Yer öz oxu ətrafında əksinə dövr etsəydi, o zaman ildə iki sutka az olardı.

Ayın ilk xəritəsini 1609-cu ildə Tomas Harriton hazırlayıb. Ayda ən yüksək temperatur 117 dərəcə Selsidir. Aydakı ən yüksək dağın hündürlüyü 11 500 metr təşkil edir.

1 -dən səhifə 2